Nanda Roep: Van je familie moet je het hebben en kan je het krijgen ook!

image

De nieuwe roman van Nanda Roep behandelt een boeiend onderwerp. De titel refereert naar het beroemde spreekwoord dat vooral cynisch wordt gebezigd. Dat geeft de roman al een bepaalde richting. Het boek opent niet voor niks met de betekenis van familie in het woordenboek.

In Van je familie moet je het hebben en kan je het krijgen ook! schrijft de veertiger Bianca, of zoals ze in een trits bijnamen heet: Bie-Ank-Ahh (vader), Bihhhanca (moeder), Bjank, Blanc, Bijtje, Liefie, Schat, Lekkertje (vriendinnen), Bikki (dochter Anouk), Kontje of Grootje ((ex-)man Michael). Bianca schrijft aan haar dochter Anouk. Ze probeert te vertellen waarom ze is zoals ze is en verwijst daarbij met name naar haar familiebanden.

Gecompliceerde verhouding

Bianca de Groot heeft een gecompliceerde verhouding met haar familie en met name met haar ouders. Eigenlijk vanaf haar pubertijd leeft ze in een conflictueuze relatie met haar vader en moeder en later ook haar oudere zus Marieke.

In het boek probeert ze te zoeken naar de oorzaak van dit conflict. Ze voelt zich tekortgedaan en heeft een diepe wrok naar haar ouders. Ze voelt zich niet in haar waarde gelaten en merkt dat dit voortdurend een strijd oplevert bij haar en bij haar ouders.

Komkommer

Dat begint al vroeg in de tijd van haar jeugd bijvoorbeeld. Zoals de komkommer die op brood gaat als ze een lange reis maken.

‘Wat is er nou weer mis?’ verzuchtte mijn moeder.
Komkommer gaat onderweg stinken alsof hij verrot is, je kunt die niet alvast op je broodje leggen. Hij moet apart, desnoods als in schijfjes gesneden, zodat je later kunt besluiten of het ‘m nog wordt. (39)

Ze mag er onderweg niet over zeuren, anders verpest ze hun dag. Terwijl Bianca uit alle moeite haar dag probeerde te redden. Tevergeefs.

Gepest door ouders

Het voelt voor haar alsof ze altijd gepest is door haar ouders. Ze moet altijd rekening met hen houden, terwijl zij nooit rekening met haar houden. Het brengt haar altijd in een ongemakkelijke positie. Het levert veel spanningen op en uiteindelijk zelfs een breuk met haar familie.

Het boek schrijft toe naar dit moment dat ergens ook onvermijdelijk is. Het zou een bevrijding moeten zijn, maar dat is het zeker niet. De verteller Bianca heeft er heel veel moeite mee. Pas als ze voor zichzelf kiest, verandert ze van een slachtoffer in een strijdvaardige vrouw. Ze neemt de touwtjes van haar leven zelf in handen.

Breken met een familietraditie

Met haar breuk breekt ze juist met een familietraditie waarbij het conflict zorgt voor het overleven. Ze probeert niet haar dochter of te lezer te overtuigen van haar daden, maar veel meer zoekt ze naar de oorzaak. Ze is hierbij ook heel kritisch naar zichzelf. Die open houding maakt dat het boek heel sterk overkomt.

Van je familie moet je het hebben en kan je het krijgen ook! is niet zomaar een roman over Bianca’s familie. Het is veel meer een zoektocht naar haarzelf, waarbij ze zichzelf niet spaart. Het is daarmee een boek dat vertelt over de moeilijke relatie die je kunt hebben met familieleden. Dat dit je voor je leven tekent, maar dat je jezelf er ook aan kunt ontworstelen. Dat is zeker de les die Nanda Roep je leert met haar roman.

Nanda Roep: Van je familie moet je het hebben en kan je het krijgen ook! Uitgeverij Nanda, 2014. ISBN 987 94 90983 00 0. Prijs: € 19,90. 224 pagina’s.

Familie – #WoT

image

familie (v.;s), familje [< Lat. familia (dienstpersoneel, familie)], 1 gezin als bestaande uit bij elkaar wonende leden, huisgezin van een bep. persoon: er wonen twee families in dat huis; een bezoek bij de familie S.; de Heilige Familie, het kind Jezus met Maria en Jozef; 2 (verzameln.) huisgenoten: hoe maakt de familie het?; de heer en mevrouw B. en familie; 3 het geheel der bloedverwanten van dezelfde naam, syn. geslacht: een adellijke, een oude, een gezeten familie; (zegw.) dat komt in de beste families voor, dat kan overal gebeuren, aangetroffen worden; 4 (verzameln.) personen die tot de familie (3) behoren: er kwam bezoek van familie, familie en kennissen; hij is nog familie van me, het is nog in de familie, we zijn aan elkaar verwant; (gez.) familie van Adamswege, van de kant van Adam (en Eva), van het honderste knoopsgat, bloedverwantschap die men niet of bijna niet kan uittellen; (uitdr.) van je familie moet je ‘t maar hebben, vol bitterheid gezegd als familieleden elkaar benadelen en belasteren; (zegw.) het zit in de familie, is een zwak of een kwaal waarmee vele leden van het geslacht behept zijn; (gez.) hij is van de familie van Kleef, is zeer inhalig; (gew., gall.) familie verwachten, zwanger zijn; (uitdr. inform.) hij heeft familie, hij heeft ongedierte; 5 (biol.) onderdeel van een orde, bestaande uit een of meer geslachten;

In de aanloop op mijn boekbespreking van Nanda Roeps roman Van je familie moet je het hebben en kan je het krijgen ook! duik ik vandaag eens in een bijzonder woord: familie. De titel van Nanda Roeps roman verwijst al naar een bekend spreekwoord.

De roman laat overtuigend zien dat je met je familie zit opgescheept. Er zijn heel veel mooie verhalen over families en gezellige familiebanden. Dat het ook ongezellig kan zijn en een lange lijdensweg vol frustratie demonstreert Nando Roep treffend in haar onlangs verschenen boek. Het is een verhaal waarin ik dingen herken en meevoel. Familie is niet alleen een feest.

Ik mocht dat ook meemaken bij het overlijden van mijn schoonvader eind november. We hadden geen contact meer met hem, maar dat maakt het verdriet niet minder erg. Zijn dood confronteert ook met het verleden en de gedeelde geschiedenis. De familie staat aan je oorsprong en die kun je niet zomaar vergeten.

Het boek van Nanda Roep ligt in deze lijn. Ze legt haar dochter Anouk uit waarom ze is wie ze is en hoe haar relatie met haar ouders is. Waarom alles is geworden zoals het is. Onbewust geeft ze daarmee zichzelf prijs en probeert ze het gedrag van haar ouders te verklaren. Het levert een interessant boek vol zelfinzicht op, waarbij frustratie, verdriet, zelfkritiek en gelukkig ook humor hand in hand samengaan.

Familie is niet alleen die ander, maar ben jij net zozeer.

Wat betekent voor jou het woord familie? Gaan bij het horen van het woord je nekharen overeind staan of voel je een warme deken om je heen slaan?

Nanda Roep: Van je familie moet je het hebben en kan je het krijgen ook! Uitgeverij Nanda, 2014. ISBN 978 94 90983 00 0. 224 pagina’s. Prijs: € 19,90

#WoT

Bij de #WoT schrijven bloggers over een woord of een foto. Elke donderdag verschijnt een nieuw woord waarover je kunt bloggen. Deelname is geheel vrijblijvend. Plaats een reactie onder dit bericht waarin je het linkje plaatst naar je blog.

De #WoT is opgezet door @metkcom en daarna door @pixelprinces overgenomen. Vanaf september 2014 hou ik het stokje in mijn hand. Schrijf vandaag mee over het woord ‘familie’.

De werkelijkheid

image

In Het Labyrint van Sigge Eklund dringt zich de werkelijkheid zich akelig sterk op. De verdwijning van het meisje Magda doet namelijk sterk denken aan een beroemde verdwijning uit 2007: de verdwijning van Madeleine McCann. Zelfs de datum van 3 mei komt overeen met de verdwijning in Eklunds thriller. Alleen het jaartal verschilt. In Het labyrint verdwijnt Magda op 3 mei 2010. Daarmee ligt de beroemde verdwijning er wel erg dik op.

Ook bij Eklund zijn de ouders samen weg en hebben het kind alleen achterlaten. Martin en Åsa laten hun dochter alleen thuis terwijl ze samen uit eten zijn. In het voorbeeld uit de werkelijkheid zijn de ouders van Madeleine ook uit eten gegaan en lieten het meisje alleen achter in het vakantie-appartement.

Ook Martin en Åsa kijken af en toe of hun dochter nog lekker ligt te slapen. In het echt ziet ook de moeder als eerste dat de dochter verdwenen is. In de periode na het incident krijgt de verdwijning erg veel media-aandacht. Het behoort tot de grote zaken van de laatste tien jaar, net als de verdwijning van Nathalie Holloway (ook een eigen wikipedia-item). In beide zaken is het lichaam nooit gevonden.

Voor thrillerschrijvers zijn dergelijke verhalen uit de werkelijkheid een bron van inspiratie. De verwijzing hoeft zelfs niet verborgen gehouden te worden en het mag zelfs nog verder gaan. De bloedsporen in Martins auto zouden van zijn dochter zijn. In de zaak rond Madeleine McCann zijn dergelijke bevindingen ook gedaan. Het levert veel voer op voor een verhaal.

Waar de werkelijkheid blijft cirkelen in speculaties, kan een thriller het uiteindelijke antwoord geven. Al houdt Sigge Eklund genoeg voor de verbeelding over, zijn verhaal geeft genoeg antwoord. Een moord of verdwijning moet in een thriller worden opgelost anders laat het de lezer onbevredigend achter. In de werkelijkheid gaat deze ballon vaak niet op. Veel moorden worden niet opgelost en zijn daarmee ongeschikt voor een thriller.

Sigge Eklund Het labyrint Oorspronkelijke titel: In i labyrinten. Vertaald door Geri de Boer. Amsterdam: Meridiaan Uitgevers, 2014. ISBN 987 90 488 2151 8. Prijs: € 19,95. 336 pagina’s.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn derde bijdrage over de thriller Het labyrint van Sigge Eklund. We lezen dit boek op vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.

Het labyrint

image

De schrijver Sigge Eklund speelt in Het labyrint met een labyrint. Een labyrint is iets anders dan een doolhof. In een doolhof lopen de paden dood en is er één juiste weg. Een labyrint telt een veelvoud van mogelijkheden om eruit te komen. Het verschil komt bijvoorbeeld heel duidelijk naar voren in het meesterwerk Het Labyrint der wereld van Comenius. In een doolhof raak je de weg kwijt, terwijl je in een labyrint je weg vindt.

Sigge Eklund haalt het labyrint vaak aan in zijn literaire thriller. Het wekt de suggestie alsof het verhaal zelf een labyrint is waarbij de oplossing niet is wat het lijkt. De verdwijning van Magda en de precieze toedracht cirkelt het hele boek door. Iedereen weet iets, maar niemand weet het helemaal. De suggestie overheerst.

Het boek dat de jeugdige Martin met zijn broer Erik schrijft, heet Het labyrint. In het bos heeft een Zuid-Amerikaanse kunstenares een labyrint gebouwd:

De grond is belegd met witte kiezelsteentjes en midden in die witte vlakte is een labyrint, gebouwd van donkere, ronde stenen. De kiezelstenen lichten op in het licht van zonnestralen die door het dichte gebladerte heen dringen. (89)

Verderop verwijst de verteller met evenveel overgave naar de theorie die Martins broer had over de taal als labyrint. Het vormde de oergedachte van de roman waaraan de twee broers werkten. Bij het schrijven aan het vervolg van de onvoltooide roman, probeert Martin deze metafoor ook op zich te nemen:

Maar zodra hij begint, loopt hij vast. Erik hield ervan labyrinten als metaforen te gebruiken en door die steeds weer te laten terugkomen, in verschillende gedaantes en verschillende betekenissen, zorgde hij er op een elegante manier voor dat de lezer zelf het gevoel kreeg dat in een labyrint opgesloten zat. (259)

Het lijkt of de verteller probeert het voorbeeld van Erik te volgen. De verschillende personages die een eigen stem krijgen in een hoofdstuk, vertellen delen van het verhaal. Samen vormen ze de sleutel tot de uiteindelijke toedracht. Maar de metafoor ligt er wel heel dik op. Het lijkt of de verteller probeert iets voor zich te houden en het steeds weer verklapt. Telkens sterker tot iedereen het weet.

Sigge Eklund Het labyrint Oorspronkelijke titel: In i labyrinten. Vertaald door Geri de Boer. Amsterdam: Meridiaan Uitgevers, 2014. ISBN 987 90 488 2151 8. Prijs: € 19,95. 336 pagina’s.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn tweede bijdrage over de thriller Het labyrint van Sigge Eklund. We lezen dit boek op vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.

Sigge Eklund: Het labyrint

image

Wat is het verschil tussen een thriller en een literaire roman? In een roman kan een moord worden gepleegd en de personages met een schuldgevoel rondlopen, maar het verhaal staat boven de moord. Je zou gerust kunnen vertellen wie het gedaan heeft, zonder dat het verhaal teniet wordt gedaan. Van een thriller blijft niks over als je weet hoe het afloopt.

Het labyrint van Sigge Eklund oogt als een thriller. Het boek draait om de verdwijning van Magda, de dochter van uitgever Martin Horn en zijn vrouw, de psycholoog Åsa. Hun dochter is plotseling verdwenen. Martin is verdachte. Zijn agressieve gedrag en heftige verleden wekken achterdocht op.

Wie heeft het gedaan?
In een thriller draait het vooral om wie heeft het gedaan en is het verhaal eromheen wat minder interessant. Het boek van Sigge Eklund wordt vooral gedragen door het idee wat er gebeurd is en wie er meer weet. Het hele boek wordt daardoor beheerst en de spanning zorgt ervoor dat je over details heen leest. Het verhaal is minder belangrijk dan de nieuwsgierigheid.

Want iedereen is verdachte. Zou Åsa het niet op haar geweten hebben? En wat is eigenlijk de rol van de medewerker van Martin, Tom. Zijn vrouw, de geadopteerde dichteres Katja gaat vreemd met de uitgever en weet een baan voor haar vriend te regelen. Weet zij niet meer? En wat van de megaverdachte Christina. Ze stalkt Martin en is zelfs even in therapie bij zijn vrouw Åsa. Allemaal verdachtmakingen en daar draait het om in Eklunds boek.

Ander verhaal
Ondertussen probeert de verteller ook een ander verhaal te vertellen. Het verhaal van Martins broer Erik, de jongen die veel beter kon schrijven, maar die als tiener zelfmoord pleegt. Martin gaat gebukt onder schuldgevoel en weet er niet mee om te gaan. Als hij in het geheim de roman die hij en zijn broer schreven, probeert te voltooien, frustreert het hem alleen maar. Zijn broer kon schrijven. Hij niet.

Het zijn motieven die een rol spelen in deze thriller uit Skandinavië. De diepere lagen die Sigge Eklund erin probeert te brengen, vallen allemaal weg. De toedracht van de verdwijning van het kleine meisje Magda speelt daarvoor een overheersende rol. Alles staat daarvan in dienst. Het verklappen van de afloop, zou het verhaal helemaal tenietdoen.

Daarom is Sigge Eklunds boek Het labyrint voor mij een thriller met een paar literaire aspecten, maar zeker geen literaire roman.

Sigge Eklund Het labyrint Oorspronkelijke titel: In i labyrinten. Vertaald door Geri de Boer. Amsterdam: Meridiaan Uitgevers, 2014. ISBN 987 90 488 2151 8. Prijs: € 19,95. 336 pagina’s.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over de thriller Het labyrint van Sigge Eklund. We lezen dit boek op vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.

Nieuwe fietsbrug

image

In het donker fiets ik voor het eerst over de nieuwe fietsbrug naar het park. Ik zie niets want de straatverlichting brandt niet op dit stukje. Het verse grind op het fietspad kraakte onder mijn banden. Minder steil dan voorheen, maar met meer stijl.

Zelfs in het donker en met de zachte regen zie ik de opvallende leuning van licht hout. Verder alles op de gok. Ik zal het morgen wat uitvoeriger bekijken, neem ik mij voor.

image

De volgende ochtend loop ik er met de honden over. Hij lijkt breder dan de vorige. Nog niet alles is klaar. Zo moeten links en rechts bij het begin van de brug nog leuningen worden aangebracht. De betonnen fundering ligt er al.

Alles oogt gloedjenieuw. Dit keer is het enige hout van de brug, het hout van de rugleuning. Volgens de gemeente is deze brug duurzamer dan de vorige. De vorige bestond voornamelijk uit hout, waar wat staal in verwerkt was. Deze bestaat voornamelijk uit staal.

image

Ik heb gezien hoe ze aan het begin van de week de brug in twee helften op de pijlers takelden. Zo kon de brug in nog geen twee weken worden opgebouwd. Het vele fietsverkeer kan er weer overheen. Net als de vele hondenuitlaters.

image

Hildegard von Bingen

image

De veel te vroeg geboren couveusebaby Minnie Panis reageert in Niña Weijers roman De consequenties helemaal niet op prikkels. Ze huilt nooit en haar moeder maakt er zich zorgen over. Ze gaat met haar kind terug naar het ziekenhuis en wil haar dochter er het liefste achterlaten.

De verpleegkundige trapt er niet in. Ze stelt voor om het kind weer mee naar huis te nemen.

‘Mevrouw Panis,’ bracht de hoofdverpleegster ten slotte uit, ‘dit is een ziekenhuis, geen winkel.’ Ze had nu een klopeende halsader gekregen. ‘U kunt niet verwachten dat wij uw kind zomaar terugnemen. Het is geen… magnetron!’ (169)

De kinderarts dokter Johnstone – een grote, rossige man met een licht Amerikaans accent en sproeten op alle zichtbare delen van het lichaam – stelt voor om baby Minnie op te nemen in het speciale centrum voor huilbaby’s. Niet dat Minnie huilt, maar juist het niet-huilen kan daar worden opgelost, is zijn redenatie.

Het kost hem veel moeite om haar aan het huilen te krijgen. Tot hij ineens ontdekt dat de muziek van Hildegard von Bingen haar tot huilen brengt. Volgens de Amerikaan bezit Minnie een ‘zintuiglijke en emotionele fijngevoeligheid die men niet vaak meemaakt bij zulke kleine baby’s.’ (184)

Hij stelt voor daar zuinig mee om te springen. Aan de hand van de muziek van Hildegard von Bingen trainen ze de kleine Minnie om te huilen op momenten als ze honger heeft. Zo leert ze huilen en honger met elkaar te associëren.

Niña Weijers: De consequenties. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas Contact. ISBN 987 90 254 4292 7. Prijs: € 19,95. 288 pagina’s.

Lees ook mijn bespreking van De consequenties op Litnet

Dominee Bastiaan Jan Ader

image

Midden in De consequenties van Niña Weijers staat een essay over de kunstenaar Bas Jan Ader. Het draagt de titel ‘All is Falling’ en is het verhaal van een Nederlandse kunstenaar die naar Amerika emigreert en vandaar als project alleen de Atlantische Oceaan wil oversteken.

Drie weken na vertrek wordt het radiocontact verbroken en negen maanden later vindt een Spaanse visser het bootje aan de Ierse kust.

Heel kort haalt de verteller de vader van Bas Jan Ader aan. Het is de verzetsstrijder en dominee Bastiaan Jan Ader. De naam kwam mij heel bekend voor. Is het niet één van de zes mensen die bij Veenendaal werden geëxecuteerd? Samen met Pieter ter Beek.

Dit verhaal staat in het familieboek Het Boschhuis van Pauline Broekema. Ik las het fragment voor waar de verzetshelden voor het vuurpeloton staan en worden neergeschoten. Het is het indrukwekkendste scène uit het boek van Pauline Broekema.

Hoe indrukwekkend dat zijn zoon in het boek van Niña Weijers voorkomt. In een heel andere context, maar ook als kunstenaar die zich laat vallen in de Fall-serie.

[E]en aantal geluidloze korte filmpjes waarin de kunstenaar zich, zoals de titel suggereert, laat vallen. (149)

De verteller van het essay haalt hier ook even Mythe van Sisyphe van Albert Camus aan. Of zoals Bas Jan Ader het zelf zegt in 13 woorden: ‘Het lichaam van de kunstenaar als zwaartekracht maakt hem tot meester over zichzelf.’ Of: wie loslaat begrijpt het universum.

Niña Weijers: De consequenties. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas Contact. ISBN 987 90 254 4292 7. Prijs: € 19,95. 288 pagina’s.

Lees ook mijn recensie op Litnet

Intertekstualiteit – #WoT

image

intertekstualiteit (v.), fundamentele verwevenheid van (literaire) teksten.

De vele literaire verwijzingen in de De consequenties van Niña Weijers geven de roman niet alleen bagage mee. Ze zijn wel degelijk functioneel en komen nooit irritant op mij over. Ik kan er zelfs een beetje van genieten, merk ik bij het lezen.

Zoals de verwijzing naar het essay de Mythe van Sisyphe van Albert Camus of het toneelstuk Happy Days van Samuel Beckett. Allemaal bijzondere boeken die ik ken uit mijn studietijd. Ik las ze toen met plezier, liet me meenemen door de geheimen die in deze teksten scholen. Niña Weijers bracht mij weer terug naar deze dierbare leeservaringen.

Zo krijgt het woord intertekstualiteit heel mooi betekenis. Het sluit nauw aan bij de leeservaring van weleer en komt in mijn ogen in De consequenties niet irritant over. De vertelster moedigt stiekem zelfs aan om deze boeken te gaan lezen. Ze geeft met haar verhaal extra richting in deze boeken.

Hetzelfde wat bijvoorbeeld Etienne van Heerden in Klimtol oproept door het boek Homo ludens van Johan Huizinga aan te halen. Beroemde boeken waarnaar verwezen wordt om de lezer op te roepen deze boeken ook te gaan lezen. Dat is een vorm van intertekstualiteit die je naar meer en andere boeken doet verlangen.

Niña Weijers: De consequenties. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas Contact. ISBN 987 90 254 4292 7. Prijs: € 19,95. 288 pagina’s.

#WoT

Bij de #WoT schrijven bloggers over een woord of een foto. Elke donderdag verschijnt een nieuw woord waarover je kunt bloggen. Deelname is geheel vrijblijvend. Plaats een reactie onder dit bericht waarin je het linkje plaatst naar je blog.

De #WoT is opgezet door @metkcom en daarna door @pixelprinces overgenomen. Vanaf september 2014 hou ik het stokje in mijn hand. Schrijf vandaag mee over het woord ‘Intertekstualiteit’.

Vergeet niet mijn boekbespreking van De consequenties op Litnet te lezen

Vooruit bladeren (2) – #50books

image

Na het lezen van die prachtig reisverhalen werd ik wel nieuwsgierig naar de persoon die ze schreef. Daarom vroeg ik de biografie van Bob den Uyl aan Sinterklaas. Het zat in mijn surprise. De dag na het feest vulde ik met het lezen van delen uit dit boek.

Ik betrapte mij erop dat ik direct bij het einde begon: de dood van de held. Ik wilde weten hoe hij aan zijn eindje komt. Dat doe ik bijna altijd als ik een biografie opensla: beginnen bij het einde. Het drama van de mensen bij het graf en nabestaanden die de held vereren in toespraken en necrologieën.

Zo ook bij de biografie van Bob den Uyl. Een beetje onthutsend. Draait het bij een biografie niet om het einde draait, maar om het leven dat naar het einde leidt?

Gelukkig beantwoordde biograaf Nico Keuning aan mijn vraag in zijn conclusie:

Inderdaad, Bob den Uyl is nog springlevend. (419)

Daarom ga ik zeker nog verder met de biografie met als titel: Een zeker onbehagen, een biografie van Bob den Uyl. Ik zal bij het begin beginnen.

Beloofd.

#50books

Dit is het tweede antwoord op vraag 47 van het blogproject #50books. #50books is een initiatief vanPeter PellenaarsMartha Pelkman heeft in 2014 het stokje overgenomen. Bekijk mijn andere bijdrages voor dit bijzondere boekenblogproject.