Tere plantjes

image

Jonge plantjes zijn teer, dat weet onze teckel Teuntje ook. In de vensterbank kweken we momenteel tomatenplantjes op. Net als kleine aardbeienplantjes en artisjokken. Voor straks in de moestuin als de temperatuur buiten dat toestaat.

Overdag halen we de deksels van de kleine kweekkasjes eraf. Zo krijgen de planten wat meer lucht en kunnen ze achter het glas nog wat groter worden.

Teuntje heeft niet altijd respect voor dit jonge groen. Zo zag ze vanmiddag een kat lopen in het voortuintje en ontplofte ze achter het raam van woede. Dit is niet de eerste keer, want eerder vielen al andere plantjes ten prooi aan de kattendrift van Teuntje.

Ze vloog precies op de bak met jonge spruiten. Het jonge grut viel treurig op de grond viel. Gelukkig wist Inge alles weer op te rapen en terug te stoppen in de bakjes.

Wel spannend of ze het allemaal nog even uithouden. ‘s Avonds zijn de muizen gek op de bakken met jong groen. Daarom dekken we voor de gordijnen dichtgaan alles keurig af. Maar het blijft een ongelijke strijd.

Boekenspiegel

image

De beste wijzen zijn de wijsgeren die je een spiegel voorhouden. Zo lees ik geïnspireerd op het bijzondere concert in Naarden Het labyrint der wereld en het paradijs des harten van Jan Amos Comenius.

In het tiende hoofdstuk onderzoekt de verteller de stand van de geleerden. Hij ontdekt dat mensen hun getuigschriften niet met hun verstand, maar met hun portemonnee halen.

Na een beschrijving van de bibliotheek, waarbij de geleerden de boeken opeten. De boeken smaken zuur maar de bittere smaak gaat over in een zoete volgens de dikke geleerde die hij spreekt.

Ook treft de verteller geleerden aan die boeken meenemen om ze in de kast te zetten. Ze voorzien de boeken van mooi foedralen en beschilderen ze soms met zilver of goud.

Vervolgens plaatsen zij ze op rijen in de kast, namen ze er echter spoedig daarop weer uit om ze nog eens te bekijken en daarna wederom op hun plaats te zetten. Terwijl zij deze handeling meer dan eens herhaalden, gingen zij nu eens dichtbij, dan weer op een afstand staan en wezen elkaar vol trots hoe mooi die boeken er van buiten uitzagen. (72)

De verteller vraagt aan zijn begeleider Verblinding met wat voor een ‘kinderachtige beuzelingen’ deze lieden zich bezighouden. Volgens Verblinding is het heerlijk een mooie bibliotheek te bezitten. Mensen die een bibliotheek bezitten, vallen volgens hem ook onder de geleerden.

Dan maakt de verteller een rake opmerking:

Evenals iemand die een groot aantal hamers en tangen heeft, maar niet weet hoe deze te hanteren tot de smeden wordt gerekend, dacht ik. (73)

Misschien dat meespeelt dat de bibliotheek van Comenius inclusief manuscripten twee jaar eerder is verbrand. Aan de andere kant wijst hij wel met de vinger op de zere plek: het bezit van boeken zegt niet dat je wat erin staat bezit.

Sprakeloos met een vrouw naar bed – #WoT #leesvrouwen

in-bed-met

Sprakeloos ben ik: het cpnb heeft voor volgend jaar opnieuw een man benaderd voor het schrijven van het boekenweekgeschenk. Voor het dertiende jaar op rij valt een man deze eervolle taak ten deel. Volgend jaar schrijft de Vlaming Dimitri Verhulst het 96 pagina’s tellende boekje dat je krijgt bij de aankoop van 11,50 euro aan Nederlandstalige boeken.

Dimitri Verhulst eindigt een leger aan mannen: Tommy Wieringa, Kees van Kooten, Tom Lanoye, Kader Abdolah, Joost Zwagerman, Tim Krabbé, Bernlef, Geert Mak, Arthur Japin, Jan Wolkers, Thomas Rosenboom en Ronald Giphart.

De laatste vrouw was Anna Enquist in 2002. De rest van de lijst bestaat uit hoofdzakelijk mannen. Grote vrouwelijke nestor is Hella Haasse. Zij schreef liefst 3 boekenweekgeschenken in 1948, 1959 en 1994.

Bij de Nobelprijs kunnen ze het niet maken, daar geven ze de prijs het ene jaar aan een man, het andere aan een vrouw. Bovendien weten ze ook nog eens Westers en niet-Westers met elkaar af te wisselen. Heel knap. Kwaliteit laat zich moeilijk berekenen in afkomst. Ik weet niet of ze ook rekening houden met seksuele geaardheid van de Nobelprijswinnaar.

Het CPNB moet eens de mannentrend doorbreken en een paar vrouwen het geschenk laten schrijven. Dat doe ik als lezer overigens ook. Het is heerlijk om tussen al die mannen ook eens een vrouw beet te pakken. Spannend, sensueel en opwindend tegelijk.

Voor Not just any book’s leesclub Een perfecte dag voor literatuur kruip ik geregeld met een vrouw in bed. Vorige week beleefde ik genoeglijke uurtjes met Eva Kelder. Aangespoord door een tweet van @kimindepen liet ik er mijn lief een mooie foto van maken: samen met Eva Kelder in bed.

Honden in Het leek stiller dan het was

image

Ik heb iets met honden in mijn verhalen, vertelde Eva Kelder afgelopen zaterdag in het Amsterdamse café. Honden komen zeker voor in haar debuutroman Het leek stiller dan het was. Liefst acht honden komen voorbij in het verhaal. Als eerste is daar natuurlijk de hond Drummer. Deze hond vormt de aanleiding voor de zelfmoord van de buurman.

Hoofdpersoon Seije en haar vriend Teun begraven de dode hond Drummer in een perkje begonia’s van de buurman. De buurman koestert deze planten als kinderen. Elke avond wenst hij ze goedenacht door over de blaadjes te strelen.

Waarschuwen

Over de aanleiding van Drummers dood, vertelt de verteller niets. Wel over de reden waarom Seije haar dode hond in de tuin van de buurman begraaft. Ze wil hem waarschuwen. Hij is burgemeester van Vlieland en de eilandbewoners roezemoezen dat hij zijn taken verwaarloosd. De elfjarige Seije wil met deze daad haar buurman wijzen op het gevaar.

Na de dood van Drummer laat Seije de zes hazewindhonden van Sjak uit. Deze dieren worden niet vaak uitgelaten door de eigenaar. Hij is een randfiguur in het dorp. Alleen Seije’s moeder Fenna gaat met hem om. Het is een eigenschap waar de verteller Seije positief over is:

Als ik van al Fenna’s eigenschappen er een mocht uitkiezen om mee naar huis te nemen en aan te passen als een nieuwe jas was het die eigenschap: haar kalm aanschouwen van de vreemde snuiters, de onaangepasten, de kanslozen, de naast-de-pot-pissers. Fenna was voor niemand bang. Ze had niets te verliezen. Niemand. (41)

Volgens Sjak is het altijd de schuld van mensen als een hond slecht was. Hij werd niet boos als weer die ‘duivelse badhonden’ zijn hazewindhonden hadden opgejaagd. Sjak blijft vaak dagen van huis en laat zijn honden alleen achter. Hij laat de deur open zodat ze een frisse neus kunnen halen.

Als ze een keer de deur willen openbreken, is Sjak wel thuis maar schieten de honden de deur uit. Ze waaieren uit over het hele eiland. Het kost de kluizenaar drie dagen de hondjes weer terug te vinden.

Loopse teef

De laatste hond die een rol speelt in Het leek stiller dan het was is de hond Vivian van Teun. Als Seije afscheid neemt van Teun in Edinburgh lopen ze een rondje met de loopse hond. Seije houdt de hond vast als de hijgerige honden in het park op de loopse teef afkomen. Ze moet ontzettend lachen als ze Vivians naam hoort en laat de hond los.

De ondringerige honden likken de teef. Dan denkt Seije aan Drummer hoe zij een keer loops gepakt werd door een reu. Nu komt ze in actie en slaat haar armen om Vivians achterlijf tot de baasjes van de opdringerige honden in actie komen. Teun is heel trots op zijn vriendin. ‘Wauw Pels, je hebt haar gered’, zegt hij. Dan vertelt ze hem dat ze naar New York gaat.

Bij onze ontmoeting in het Amsterdamse café vertelde Cathelijne van Not just any books dat de hond symbool staat voor trouw. Het symbool van trouw geeft een bijzondere dimensie aan de honden die Eva Kelder laat voorkomen in Het leek stiller dan het was.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Eva Kelders debuutroman Het leek stiller dan het was. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties. Zaterdag mocht ik Eva Kelder even ontmoeten, een bijzondere ontmoeting waar ik natuurlijk over blogde.

Bespreking van Eva Kelder: Het leek stiller dan het was. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. 282 pagina’s.

Presteren voor de ander

image

Hoofdredacteur van het prestigieuze studententijdschrift, een promotieonderzoek in New York en het resultaat dat bij een toonaangevende uitgeverij verschijnt. Hoofdpersoon Seije Ogilvie bereikt in de roman Het leek stiller dan het was van Eva Kelder posities waar anderen jaloers op zijn. Ondanks al die prestaties, leeft ze een leven waarin ze probeert te doen aan de verwachtingen van anderen.

Aan de oppervlakte lijkt Seije voor zichzelf te kiezen, maar ze onderwerpt zich alleen maar aan anderen. Misschien omdat ze niet een vader in haar leven heeft gehad. Of omdat ze er altijd buiten valt. Op het eiland Vlieland woont ze in het een-na-laatste huis van de straat: ‘alsof we als we niet oppasten zo uit het dorp zouden kukelen’.

Eigen weg

Haar moeder trekt zich er weinig van aan en kiest haar eigen weg. Het lijkt dat haar dochter Seije haar volgt, maar dat is slechts schijn. Het wordt haar fataal. Ze kan zichzelf niet zijn en kiest voor een leven waarin ze zich onderdanig stelt aan anderen.

Natuurlijk houdt ze het niet vol. De tekenen in de roman wijzen er regelmatig op. De uitspraken liegen er niet om, zoals bij de opening van hoofdstuk 32. Ze heeft net Daniel Power leren kennen en geniet van de liefde waarin ze zich helemaal aan hem overlevert:

Ik leerde overgave kennen. Ik omhelsde het met een kracht die vanuit het diepste kwam. Ik gaf me volledig over, zoals een hond op zijn rug gaat liggen en zijn buik laat zien. Er was niet veel voor nodig om me kapot te maken. Maar ik zag het niet en dat geloof in een goede afloop, die totale weerloosheid, maakte me ontstellend gelukkig (158)

Als hij naar New York gaat om het kantoor van zijn vader over te nemen, gaat ze met hem mee. Ze zoekt naar een reden om met hem mee te gaan en regelt een indrukwekkend promotieonderzoek naar de vrouwelijke auteurs van de beat-generation. De veelzeggende titel The Female Howl van haar scriptie vormt hier de opmaat voor:

Het vrouwelijke antwoord op Allen Ginsbergs beroemde gedicht dat de Amerikaanse burgerziel binnenraasde als een bulldozer, voortgedreven door testosteron en rauwe woede. (189)

Ze leidt met Daniel in New York een burgerlijk bestaan, omlijst met feestjes en etentjes met collega’s van hem. Aanvankelijk werkend aan het promotieonderzoek, maar ze kan het niet meer aan. Ze zoekt iets waar ze geen verantwoording meer hoeft af te leggen wie ze is en wat ze denkt. Ze laat haar onderzoek vallen en gaat in een galerie werken.

Bibberig hondje

De held met het veelbelovende talent verandert in een bibberig hondje dat zichzelf kwijt is. Alleen op Vlieland – het eiland van haar jeugd – kan ze zichzelf weer vinden. Ze verliet het in een vlucht en ontdekt daar pas waar je als lezer zo ontzettend jaloers op bent: dat enorme talent dat ze bezit en de boeiende persoonlijkheid die ze is. Ze heeft geen man naast zich nodig om bijzonder te zijn. Ze is wie ze is.

Dat ze daar een boek voor nodig heeft, vergeef ik haar. Het verhaal heeft mij meegenomen, als een tak in een snelstromende rivier. Soms bleef ik steken achter een steen, maar altijd dreef ik weer verder. Een verhaal om van te houden en om door je gedachten te laten glijden. Presteren door jezelf te zijn en de weg te volgen die jij wilt volgen. Hoeveel meer een buitenstaander kan bereiken dan een meeloper.

Normering

Sinds het vorige boek Wat ik weet van Julie Berry hanteer ik een ‘normering’. Hierbij geef ik maximaal 5 sterren bij vier aspecten van het boek (inhoud, vorm, opbouw en stijl), waarna een eindoordeel volgt.

Ik heb voor Het leek stiller dan het was het volgende oordeel:

Inhoud: ****
Vorm: ***
Opbouw: ***
Stijl: ****

Totaal: ****

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Eva Kelders debuutroman Het leek stiller dan het was. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties. Zaterdag mocht ik Eva Kelder even ontmoeten, een bijzondere ontmoeting waar ik natuurlijk over blogde.

Bespreking van Eva Kelder: Het leek stiller dan het was. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. 282 pagina’s.

Gedachten laten glijden in park

imageHet eind van de middag van deze bewogen dag loop ik met de honden door het park. Ik geniet van het jonge groen, de intense luchten. Licht en donker wisselen elkaar prachtig af. Soms schiet een felle bui uit de donkere lucht, even later afgewisseld door de frisse zonnestralen.

Ik laat de dag door mijn gedachten glijden zoals de zon met de wolkenhemel speelt. Ik zie hoe ik meega de operatiekamer (nummer 5) in. Hoe de anesthesist nog even terugloopt voor de warme dekens. Ze lagen al aan haar voeteneind.

Hoe wij allebei zenuwachtig zijn voor de ingreep. Voor de operatie moeten we in een zaal wachten. Om ons heen allemaal wachtenden. De een kreeg al het infuus aan de hand. De ander ligt nog te wachten tot het haar beurt is.

image‘Wat wilde je vroeger worden?’ vraagt ze aan mij. ‘Dokter?’ Ik schud nee. ‘Ik wilde dominee worden.’ ‘Dominee?’ zegt ze verbaasd. Ik wil heel veel vertellen, maar weet dat het moment er niet is.

Dan rijdt ze naar de operatiekamer, wordt op het andere bed gezet. De arts komt binnen. Het loopt vol. De anesthesist heeft de spuit met een melkachtig goedje klaarstaan. ‘Ik laat het leeglopen’, zegt hij. ‘Dan wordt je langzaam een beetje draaierig en val je zo in slaap.’

Ik zie hoe snel haar ogen draaien en ze in slaap valt. Een beetje zuurstof uit een kapje waait haar neus binnen. Ik haal het hoortoestel uit haar oor. Zo kan er niks kwijtraken.

imageIk kijk nog een keer. ‘Nou, papa geef haar maar een dikke zoen, dat heeft ze wel verdient’, zegt de oorarts. Ik kijk naar het slapende kind en geef haar een kus. Gelukkig is er iemand bij mij om mij door het labyrint terug te brengen naar Inge. Daar komen de tranen.

Zo loop ik door het park en zie haar wakker worden. De ogen draaien terug, dikke lippen en het gezicht bleek. Ik hou haar hand vast en stel duizend vragen. Ze kan helemaal niks zeggen en verdwijnt weer in de narcose. Maar ze wordt sneller wakker dan ik verwacht en even later zitten we weer op de kinderafdeling.

imageNa een uur zit ze aan de boterham en moet ze naar de wc. Ze kan weer naar huis. Ik fiets de fietsen terug, Inge handelt de laatste dingen af en ik haal ze op met de auto. Zo verdwijnt de hele dag in die voetstappen door het park. De dreiging van regen houdt de andere hondenbezitters uit het park.

Ik heb de paden voor mij alleen. Het gras groen, de bladeren komen. Het is voorjaar en deze spannende dag is goed afgelopen. Nu de tijd voor het herstel. Ik hoop dat het snel is.

image

Mannen lezen anders dan vrouwen

hendrik-jan-de-wit-met-eva-kelderVrouwen lezen anders dan mannen. Net als dat vrouwen anders schrijven dan mannen. Dat ontdekte ik gisteren bij de ontmoeting met schrijfster Eva Kelder. Ze debuteert deze week met de roman Het leek stiller dan het was. Dinsdag bespreken twintig bloggers en ik het boek voor de leesclub Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl.

In het Amsterdamse café Kobalt, tegenover het Centraal Station, mochten we haar even spreken. Het geplande uurtje werd bijna twee volle uren, waarin wij ervaringen uitwisselden over het boek en luisterden naar het verhaal van Eva bij haar boek. Een bijzondere ontmoeting, waarbij ik vooral leerde dat vrouwen boeken anders lezen dan mannen.

De groep mensen die ik tegenkwam bestond hoofdzakelijk uit vrouwen (inclusief die organisator en de schrijver). De mannen van het gezelschap waren Peter en ik. Al pratend over het boek viel het op dat de aanwezige vrouwen sterk identificeerden met de hoofdpersoon Seije uit het boek. Ze zochten overeenkomsten en verschillen. Ze beleefden het boek intens en spraken over Seije als een goede vriendin, begaan met haar lot en vooral meelevend en begripsvol.

Voor mij zijn veel gebeurtenissen en keuzes van de hoofdpersoon verstopt in onbegrip. Ik kan bijvoorbeeld de keuze van de mannen die Seije kiest, niet begrijpen. Net als de manier waarop ze zich aan hen onderwerpt. Ik laat mij bij het verhaal vooral leiden door de gebeurtenissen die mij naar de afloop brengen. Onderweg geniet ik van de mooie dingen die ik tegenkom, zoals de literatuur die ze aanhaalt, de liefde voor de beatgeneration en de bijzondere mensen die Seije onderweg tegenkomt.

Een beetje duizelig van gedachten verliet ik het café en stapte op de fiets naar huis. De muggenzwermen bij Muiden tegemoet. Het intense meeleven met de hoofdpersoon, de herkenning die verder ging dan het zomaar vertellen, maar soms echt met emoties gepaard gingen. Ik kon er alleen maar diep begrip voor opbrengen. Afgaande op wat de vrouwen die om mij heen zaten vertelden, kwam ik snel tot een conclusie. Het is Eva Kelder gelukt een boek aan de wereld te geven dat meer vertelt dan een verhaal.

Mannen lezen anders dan vrouwen, net als dat vrouwen anders schrijven. Een boek als Het leek stiller dan het was komt moeilijk uit de pen van een man. Al zijn er (gelukkig) uitzonderingen. De ontmoeting gisteren maakte dat ik alleen maar nieuwsgieriger wordt naar de blogs van komende dinsdag. Net als ik nog eens goed naar het einde van het boek ga kijken.

Omzwervingen: Muggenzwermen

image

De terugweg is altijd het mindere stukje van een omzwerving. Suggereert het woord omzwerving dat je heerlijk rondfietst en eigenlijk toevallig thuiskomt. Als je in Almere woont, fiets je altijd weer terug via die slurf over de Hollandse brug en het fietspad langs de spoorbaan.

Maar ik geniet. Tussen Muiden en Muiderberg vlak langs de oude Zuiderzeedijk fiets ik. De dag nadert zijn einde. Er komt al een koel briesje en ik trap met de wind in de rug. Wat een zegen. Moest ik op de heenreis flink trappen tegen de wind, nu geniet ik van de opbrengst: de wind in de rug.

Ik kijk vooruit en zie merkwaardige zwermen. Vanuit de verte lijkt het soms op een rookwolk. Ze bewegen op dezelfde manier zoals spreeuwenwolken. Ik kom in de richting van de wolken en dan nog overdondert het mij als ik midden door zo’n zwerm fiets. De rits dichtgetrokken tot in mijn nek.

Als ik eruit kom zit mijn jas helemaal vol met de muggen. Ik klop de beesten weg en geniet alweer van de volgende zwerm die tegen het licht van de beginnende avond zich aftekent. Als een heuse rookwolk pluimt de zwerm boven de bomen uit. Ze bewegen ineens naar beneden en schieten weer omhoog.

Bijna tegelijk fiets ik de volgende zwerm in. Gelukkig zit mijn rits nog hoog van de vorige zwerm.

Omzwervingen: Spoorbrug bij Weesp

imageNu steek ik de noodweg voor het bouwverkeer over en klim de hoge spoordijk op. De spoorbruggen bij Weesp. Een flinke hoogte is het. Zeker op de fiets. De brug steekt groots over het kanaal. Ongehinderd varen de binnenvaartschepen onder de brug door. Ik zie als ik via de haarspeld boven kom, de bogen hoog voor mij uitbuigen. Een trein dendert over de brug. Het is de internationale trein uit Berlijn. Wat een schoonheid tegen de lelijkheid van het wegverkeer verderop.

imageAls ik aan de overkant van het kanaal weer afdaal, denk ik aan het treinongeluk bijna een eeuw geleden, in 1918). Een stoomtrein met wagons kletterde zo van de dijk naar beneden. De spoordijk was niet goed aangelegd, bleek na onderzoek. De lange regentijd had gezorgd voor verzakkingen. Een lang gedeelte van de dijk was onder het gewicht van de trein bezweken. Zo ontspoorde de trein op volle snelheid. Het was op dat moment de grootste treinramp met 41 doden en 42 gewonden.

Nu rijden de treinen af en aan over de vier sporen brede spoorbrug. Van en naar Amsterdam, Schiphol, Hilversum en Almere. Het is één van de drukste delen van het spoorwegnet. De dijk houdt al dat gewicht. Van het ongeluk is niks meer te zien. In de verte zie ik hoe het wegverkeer in kleine speelgoedauto’s over het asfalt jaagt. Niets verraadt iets van het drama dat hier op vrijdag 13 september 1918 zich afspeelde.

image

Mevrouwtje – #WOT

image

Ik voel mij meer een mannetje dan een meneertje. Een dametje klinkt weer aardiger dan een mevrouwtje. Het gebruik van vrouwtje, vind ik net zo minderwaardig oren. Maar wanneer een dialect het over vrouwke heeft, kan het weer veel positiever klinken.

Zolang de aangesprokene er geen problemen mee heeft, dan heb ik er zeker geen probleem mee. Maar ik gebruik het liefst zo min mogelijk verkleinwoorden bij aanduidingen van mensen. Het kan namelijk heel minderwaardig en denigrerend klinken.

Al vind ik het heel schattig klinken als een man het over mijn meisje of meissie heeft, terwijl hij al meer dan een halve eeuw met haar gaat. Het woord meisje vind ik ook veel mooier dan mevrouw of dame. En sommige verkleinwoorden, krijgen juist kracht. Zoals het mannetje dat alles repareert of de administratie doet.

Voor de rest laat ik iedereen in zijn waarde en spreek hem of haar voor vol aan, zonder verkleinwoord. Het verschil tussen een verkleinwoord en kleineerwoord is niet groot.