Maarschalkerweerd in veelvoud

Zo’n heerlijke avond in juni. Het is best een trip om even op vrijdagavond heen en weer te rijden naar Rotterdam. De cd-presentatie van de cd-box met 4 cd’s van 4 toporganisten op maar liefst 12 verschillende orgels van Maarschalkerweerd. Ik kan daar moeilijk van wegblijven. Van deze kant Rotterdam binnengereden, kom ik op een bekende onbekende plek: de Oostzeedijk.

Aan de andere kant van de Hoflaan is mijn vader geboren en opgegroeid aan de Oudedijk. Hier ligt de kerk beduidend lager achter de hoge dijk waar iets verderop de Nieuwe maas ligt. In de verte de binnenstad met de vele hoogbouw. Hier oogt Kralingen echt dorps.

Als het dorp dat meer dan een eeuw geleden werd ingelijfd bij Rotterdam. En waar mijn familierotsen liggen. Mijn opa schijnt zelfs vroeger met kerst naar de Lambertuskerk te zijn gegaan om te kijken naar het ‘kindje wiegen’. Gewoon uit nieuwsgierigheid. Voor protestantse jongetjes moet het een hele belevenis zijn geweest om naar te kijken.

Lambertuskerk in Rotterdam Kralingen

De Lambertuskerk ligt aan de andere kant van de Hoflaan. Aan de kant van de Oudedijk staat de protestantse kerk, de Hoflaankerk. De Lambertuskerk is van de katholieken. Ik ben er nog nooit geweest. En zodra ik binnenstap, stap ik de profane sfeer binnen. Bakstenen muren, zelfs de pilaren zijn gemetseld van bakstenen, fijne voegen en dunne stenen.

De muren zijn mooi beschilderd, net als het tongewelf. Met grote medaillons waarin verschillende aspecten van de schepping worden uitgelicht zoals de zon, de zee en de sterren. Bij dat alles staan Latijnse spreuken. En de rest van het gewelf is blauw beschilderd.

Het orgel zit hoog weggestopt op een koorzolder. Vanuit de kerk oogt het klein. Het is ook niet zo heel groot, maar ik heb buiten al iets van de brede klank gehoord. Ik ben namelijk net te laat voor de demonstratie van het orgel en de toelichting over Maarschalkerweerd-orgels. Wel ben ik ruim op tijd voor het concert.

4 organisten op 4 cd’s

De 4 organisten van de 4 cd’s presenteren een gedeelte van hun uitvoering op een cd. Het orgel van de Rotterdamse Lambertus komt op de cd’s niet voor. Het is een tactische oplossing hiervoor te kiezen, zo blijkt. Daarmee vermijd je de discussie op welk orgel van de 12 de presentatie is. Het is op geen van allen, maar een ander, ook heel mooi orgel van Maarschalkerweerd.

Want dat is meteen bij het allereerste muziekstuk duidelijk: de orgels van Maarschalkerweerd zijn herkenbaar. Ze bevatten allemaal een brede grondtoon, hoe klein ze ook zijn, klinken vol en rond. Maar ze weten ook een heel mooie, fijngevoelige mystieke sfeer op te roepen. De combinatie van stemmen, waarbij de stemmen je echt raken en altijd iets in je weten te roeren. Zo kenmerkend voor deze instrumenten. Nooit overheersend, maar heel subtiel in beleving. Voor speler en luisteraar.

Wat heb ik met veel plezier gespeeld op de orgels in Tubbergen. Ik speelde zelf op een klein Maarschalkerweerd in Langeveen, zelfs dat orgel, waar veel mankeerde aan de intonatie, wist die sfeer op te roepen.

Lees het vervolg: Vierne en Reger in Rotterdam

Meer informatie en bestellen 4 CD-box ‘Verborgen Parels van Michaël Maarschalkerweerd’

4 gedachten over “Maarschalkerweerd in veelvoud

  1. Philip van den Berg-Orgel

    Hallo Hendrik-Jan,

    een goede omschrijving van ‘De klank tussen hemel en aarde’ van de door Michaël Maarschalkerweerd gebouwde orgels. Blijf ze bespelen; je kent sinds afgelopen vrijdag 12 + 1 = 13 nieuwe fraaie exemplaren.

    Leuk dat je het Maarschalkerweerd-orgel in Langveen hebt bespeeld. Het is in 1882 voor de parochiekerk van Driebergen-Rijsenburg gebouwd en had vijf stemmen. Weet je de oorspronkelijke dispositie nog? Volgens Piet Bron is deze thans Prestant 8′, Holpijp 8′, Gamba 8′, Octaaf 4′, Quint 2 2/3′, Fluit 2′, wat een kantsleep doet vermoeden of een opgesplitste Doublet I-II.

    Op http://www.maarschalkerweerd.info vinden je lezers instructies hoe ze de 4 CD-box ‘Verborgen Parels van Michaël Maarschalkerweerd’ kunnen aanschaffen.

    Muzikale groeten,

    Philip van den Berg
    voorzitter & initiator St. Michaël Maarschalkerweerd Herdenkingsjaar 2015

    Reageren
    1. Hendrik-Jan Bericht auteur

      Dank voor je reactie! Ik vond het leuk om je heel even te spreken vrijdag. Boeiende bouwer en de cd-box geeft zeker een mooie impressie. Zeker de moeite waard voor mijn lezers om te bestellen. Ik zal het nog toevoegen.

      Vorige zomer ben ik heel even in Langeveen geweest, maar het zag er wel een beetje droevig uit. Voor het orgel is een groot elektronium geplaatst en ik betwijfel of de Maarschalkerweerd ’s zondags nog gebruikt wordt. Ik weet niet wat de oorspronkelijke dispositie was. De prestant was buitensporig hard geïntoneerd ten opzicht van de rest. Oorspronkelijk bezat dit orgel geen kast, die is in 2000 door een plaatselijke meubelmaker in overleg met Elbertse gemaakt. Precies in die periode werd het orgel van Tubbergen gerestaureerd. Misschien weet Hans Stege iets meer.

      Reageren
      1. Philip van den Berg-Orgel

        Eensgelijk!

        In Driebergen-Rijsenburg heeft het bij mijn weten in een oude kast gestaan die daar mogelijk bij de overplaatsing naar Langeveen is achtergelaten. Hier een foto van de oude situatie in Langeveen: http://facsimile.ub.rug.nl/cdm/singleitem/collection/Kerken/id/26923/rec/1.

        Een Prestant 8 vt van Maarschalkerweerd mag hard zijn, zeker wanneer het orgel in een grote kerk staat zoals in Driebergen-Rijsenburg het geval was. De vraag is dan of er met de klank van de andere registers iets is gebeurd.

        Ik ga het eens bij Elbertse, Hans ter Stege en anderen navragen.

        Hartelijke groet,

        Philip

        Reageren
      2. Philip van den Berg-Orgel

        PS de oorsprong van het orgel in de parochiekerk St. Petrus Banden in Driebergen-Rijsenburg, thans in de St. Pancratiuskerk te Langeveen, is niet helemaal zeker. Piete Bron vermeld dat het omstreeks 1890 zijn gebouwd. Jos Laus vermeldt in z’n boek over Maarschalkerweerd & Zoon dat het orgel in Langeveen in 1882 voor het seminarie de Driebergen-Rijsenburg is gebouwd en vijf stemmen had. Dit orgel had echter zeven stemmen, is in 1931 door Jos.Vermeulen omgebouwd en uitgebreid en zeker niet naar Langeveen gegaan. Ik sluit niet uit dat het parochieorgel een ombouw van het Nolting-orgel uit 1810 betreft. Analyse ter plekke in Langeveen van het pijpwerk zou uitsluitsel kunnen geven. Heb je daar nog foto’s van en van de registerknoppen?

        Reageren

Geef een reactie