Categorie archief: boeken

De laatste zin – #50books

De laatste zin, de 16e boekenvraag. Een laatste zin die mij altijd is bijgebleven komt uit Gerard Reves roman De Avonden. Het is eigenlijk de voorlaatste zin, voordat de hoofdpersoon Frits van Egters zich laat vallen op bed en in slaap valt.

De laatste alinea luidt:

Hij zoog de borst vol adem en stapte in bed. ‘Het is gezien’, mompelde hij, ‘het is niet onopgemerkt gebleven’. Hij strekte zich uit en viel in een diepe slaap. (222)

Een heerlijke zin, kenmerkend voor Gerard Reve. De verteller gebruikt hier de litotes, de stijlfiguur van de dubbele ontkenning. Een stijlfiguur waar vooral de Engelsen goed in zijn.

Over de laatste zinnen. Vaak ligt het accent op de eerste zin van een roman, maar bij het zoeken van een universiteit bezocht ik Nijmegen. Ik wilde dolgraag in Nijmegen gaan studeren en kreeg een dag lang colleges.

Als onderdeel bij het middageten, kregen we een quiz met een aantal laatste zinnen uit romans. We moesten raden uit welke roman de betreffende zin kwam. Daartussen stond ook deze zin van Gerard Reve. Ik was er best goed in en ging zelfs met het prijsje naar huis.

Zo geniet ik regelmatig nog van deze laatste zin. Minstens zo belangrijk in een boek als de eerste zin. Is de eerste zin voor een roman de paukenslag aan het begin. De laatste zin hoort een mooie slag te zijn aan het einde van het concert.

Iets wat Gerard Reve heel mooi doet in De Avonden

Kruipen in Dantes Goddelijke komedie – #50books

Een interessante boekenvraag deze week van Martha. Zou ik de auteur van een meesterwerk willen zijn en welk boek uit de wereldliteratuur zou dat zijn? Ik ben bescheiden genoeg om te zeggen dat ik niet zonodig dat meesterwerk geschreven zou willen hebben.

Wel zou ik in sommige meesterwerken willen kruipen. Vooral in Dantes Goddelijke komedie. Daar zou ik best doorheen willen wandelen, zielen aanraken en spreken. Samen lopen met Dante en Vergilius door het hiernamaals.

Sterker nog: ik probeer er al in te kruipen. Zo wandelend door de canti van deze bijzondere Italiaanse dichter, ontdek ik heel erg veel. De centrale verhaallijn van Dantes tocht door het hiernamaals, maar ook de vele bijzondere figuren die hij ontmoet.

Daarmee is de Goddelijke komedie echt een prachtig literair werk en geniet ik van de bijzondere vergelijkingen die de verteller maakt. Het werk geeft een prachtig inkijkje in het middeleeuwse denken. De wereld is complex, maar het wereldbeeld is compleet en volledig. Geënt op de klassieken, baant Dante een weg door de tijd.

Zo’n werk als Dantes Divina Commedia kan maar 1 keer geschreven worden. Elk werk dat hierop lijkt, is een kopie. De ideeën van Dante komen overigens overal vandaan. Dat de hel uit ringen als in een ui bestaat bijvoorbeeld. Dit heeft Dante van een overlevering, Hadith, over de profeet Mohammed die een reis maakt door het hiernamaals.

Voor mij is het boek een grote inspiratiebron. Ik kijk ertegen op. Voor mij is het een ultiem werk waarin schoonheid, troost en ideeën op een intrigerende manier samenkomen.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Dit jaar neemt Martha het weer over. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Waar let ik op bij het lezen? – #50books

Lezen is een heerlijke bezigheid. Ik kan vooral genieten van romans waarin bepaalde aspecten later weer terugkomen. Niets is voor niets. Dat ervaar ik bijvoorbeeld bij de romans van Van der Heijden. Alles komt terug, is met elkaar verbonden en dient het grote verhaal.

Dat spel met het verhaal ervaar ik als het spel met de lezer. Als de hoofdpersoon in het eerste hoofdstuk iets in zijn zak stopt, dan moet dat voorwerp in zijn zak verderop terugkomen. Het mag niet zo zijn dat dit in zijn zak blijft zitten of zelfs zonder notitie opeens verdwenen is. Dat hij bijvoorbeeld met lege zakken zit, terwijl hij toch duidelijk dat muntje in zijn zak heeft gedaan.

Van der Heijden stelt daarin niet teleur. In zijn laatste roman, die immens dikke Kwaadschiks stopt de hoofdpersoon een wodkafles in de spoelbak van de wc. Je weet als lezer dat deze gaat terugkomen. In dit geval is het een beetje een teleurstelling. Ik had er iets meer van verwacht, maar hij komt terug.

Dat geldt ook voor allerlei andere kleine en grote dingen. De verteller spreekt veel over apneu en het CPAP-masker. Dat dit apparaat eigenlijk een omgekeerde stofzuiger is en Dorlas senior toevallig altijd stofzuigerverkoper is geweest. Het is geen toeval. De geconstrueerde wereld van de roman mag geen toeval kennen. Het is een eigen wereld waarin de verteller de touwtjes in handen heeft.

De lezer mag die wereld zien en er telkens nieuwe dingen in ontdekken. Zoals in een mooi schilderij waar je steeds weer iets nieuws kunt ontdekken. Het draait om de compositie, maar net zo goed om de details en de schoonheid hiervan. Aspecten die voor mij het lezen tot een vreugde maken.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Dit jaar neemt Martha het weer over. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Een halfuurtje voor het slapen – #50books antwoord vraag 11

De boekenvraag van deze week: wat is je favoriete leeshouding? Eigenlijk maakt het niet zoveel uit waar ik lees. Als ik meegenomen word door een boek, dan kan ik overal lezen. Het gebeurt niet altijd en dan ben ik snel afgeleid. Ik kan dan heel weinig hebben.

Een televisie die te aanstaat of muziek op de achtergrond. Onderbroken worden tijdens het lezen of alle andere vormen van afleiding die mij van het boek weghouden. Ik moet ervoor waken dat het gebeurt.

Het mobieltje is ook zo’n verleiding dat je zoveel mogelijk moet vermijden en ver moet wegleggen. Zoek vooral niks op tijdens het lezen, want voor je het weet ben aan het googlen in plaats van lezen.

Daarom geniet ik ontzettend van het halfuurtje voor het slapen gaan in bed. Lekker met een boek bij me. De dikke pillen liggen wat minder comfortabel, maar dan nog lees ik heerlijk met deze veel te dikke boeken.

En zo verslind ik boek na boek. Op het nachtkastje ligt altijd een boek klaar, want het kan ook heerlijk zijn als je de slaap niet kan vatten, nog een eindje verder te lezen. Al weet ik dan ook dat het de slaap vaak niet oproept. Dan is het boek veel te mooi om weg te leggen…

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Dit jaar neemt Martha het weer over. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Scherp blijven – Tiny House Farm

Als je zo’n tijd bezig bent met een huis, merk je dat je niet altijd scherp bent. Lukt het bijvoorbeeld met ontspullen en opruimen? En hoe staat het met het verkoopklaar maken van het huis? Niet elke vraag kan ik even goed beantwoorden.

Het opruimen zou wel weer een opzwieper kunnen gebruiken. Daarom gaan we dit voorjaar weer op een paar markten staan en ik verkoop doorlopend mijn boeken via het boekwinkeltje. Dat loopt niet echt storm met 1 à 2 boeken per week.

Daarom heb ik nog steeds het idee om via veilingsite catawiki een deel van mijn boeken te veilen, maar ik kom er niet zo goed toe. Al de boeken die ik te koop wil aanbieden, moet ik namelijk ook heel goed documenteren. Precies van die acties waar je je echt toe moet zetten.

Dat geldt ook met het opruimen. Het aanbieden van producten via marktplaats is niet altijd de oplossing en dan blijft het liggen. Zijn echt van die dingetjes waar je scherp op moet zijn. Verder zoek ik ook naar een goed plekje voor de dingen die we weg doen.

Dan zijn er vooral de voorbereidingen voor de bouw van het huis waar we nu volop in zitten. Dat vraagt ook veel aandacht. Soms moeten we onszelf herpakken. Daarnaast proberen we ook oog te houden op de planning van alles. En verder vooral zuinigheid. De extra tijd gebruiken om extra te sparen.

Het plaatje en de titel

Het plaatje van de dolk op de cover van Alfred Birney’s roman doet wonderen. Ik lees namelijk de titel als De dolk van Java in plaats van De tolk van Java. De afbeelding van de dolk werkt sterker dan de tekst van de titel.

Als ik het in mijn omgeving vraag, leest vrijwel iedereen voor: De dolk van Java. Een prachtige vorm van misleiding vind ik dit. Pas veel later ontdek ik zelf dat er tolk staat in plaats van dolk. De naam verwijst naar de rol van de vader van de hoofdpersoon bij de politionele acties in Indonesië. Hij is de tolk tussen de bevolking en de Nederlanders.

De mariniersdolk maakt deel uit van de herinneringen van de oudste zoon. Het drukt op zijn jeugd. Het verleden probeert de vader van zich af te werpen door de mariniersdolk weg te gooien. Tenminste dat beweert de moeder van de hoofdpersoon Alan.

Was die dolk hem misschien gaan achtervolgen? Je hoorde soms verhalen over Indonesische mensen die werden geplaagd door een kletterende kris aan de muur. Of door een koperen hagedis, die bij volle maan de muur af kroop naar het midden van het kamertapijt. Zeker was dat álle Indische mensen werden achtervolgd door herinneringen aan de oorlog. (207)

In het vierde deel van de roman, ‘De tolk van Soerabaja’, komen de dolk en de tolk soms erg dicht bij elkaar. Hij vecht vol passie tegen de Indonesische opstandelingen. Zo gepassioneerd dat mensen in zijn omgeving hem aanspreken en vrezen dat hij deze moordzuchtige houding nooit meer kwijtraakt.

De geschiedenis trekt zeker een wissel over vader Arto. Hij zal zijn leven lang worstelen met het verleden. De gebeurtenissen in Indonesië zal hij eindeloos herschrijven. Zijn memoires lijken een zoektocht naar legitimiteit. Waarom hij gedaan heeft wat hij heeft gedaan. Hij probeert zijn lijf te zuiveren van de wantoestanden die zijn gebeurd.

Uit het stemmenrumoer in de roman kan de verteller niet ontsnappen. Hij verliest de regie. De personages buitelen met hun verhalen over elkaar heen. Het lijkt erop dat de verteller, zijn zoon Alan, juist zijn vader wil beschuldigen. De ultieme wraak op de vader die hem mishandelde. Tegelijkertijd zoekt de verteller nog altijd naar de liefde van zijn vader. Een gevecht die hij alleen maar eindigen door te stoppen met vechten.

Alfred Birney: De tolk van Java. Breda: Uitgeverij De Geus, 2016. ISBN: 978 90 4453 6447. 386 pagina’s. Prijs: € 22,50.Bestel

Grappige gedichten – #50books

Poëzie hoeft natuurlijk niet ernstig te zijn. De nieuwe bloemlezing die Ilja Leonard Pfeiffer maakte in de lijn van Gerrit Komrij De Nederlandse poëzie van de twintigste en eenentwintigste eeuw in 1000 en enige gedichten, barst van de grappige gedichten.

Neem het bekende gedicht van Cornelis Bastiaan Vaandrager:

De kroketten in het restaurant
zijn aan de kleine kant.

Jules Deelder – óók een Rotterdammer – kan er eveneens wat van. Zijn nieuwste bundel Rotterdamse kost laat dat wel zien. Hij schrijft prachtig over de verschillende vormen van eten. Zeker als hij het voordraagt, verandert de poëzie in een prachtige grap. Ik heb genoten – én gelachen – van het filmpje waarin hij gedichten uit deze bundel uit zijn hoofd voordraagt.

De dichter die het gedicht tot humor verheven heeft, is wel Cees Buddingh’. Hij vond met zijn gedicht over het verwisselen van een dekseltje de lach van het publiek:

Pluk de dag

Vanochtend na het ontbijt
ontdekte ik, door mijn verstrooidheid,
dat het deksel van een middelgroot potje marmite
(het 4 oz net formaat)
precies past op een klein potje heinz sandwich spread

natuurlijk heb ik toen meteen geprobeerd
of het sandwich spread-dekseltje
ook op het marmite-potje paste

en jawel hoor: het paste eveneens

Dit gedicht laat zien dat poëzie helemaal niet hoogdravend en verheven hoeft te zijn, maar ook grappig. De uitvoering is dan veel belangrijker. Het gedicht ‘Pluk de dag’ heeft Ilja Leonard Pfeiffer niet opgenomen in zijn bloemlezing, maar is zonder twijfel de bekendste light verse van de Nederlandse literatuur.

Daarmee geldt Buddingh’ als onbetwistbare lichte dichter. Dichters als Driek van Wissen. Zijn poëzie is bijzonder toegankelijk en ook bij tijd en wijle grappig. Het gevaar bij deze gedichten is dat het vaak iets té toegankelijk is, waarmee het de zo onmisbare dubbelzinnigheid van poëzie mist.

Willem Wilmink heeft prachtige liedjes geschreven waarin een knipoog en een traan voorkomen. Neem ‘Frekie’ waarin je de ‘ernstig smoel’ voor je ziet. Of ‘Beroepskeuze’ waarin het lyrisch ik verzucht dat hij ‘stratemaker op zee’ wil worden.

Overigens kan Ilja Leonard Pfeiffer er ook wat van. Zijn baggersonnettenkrans Touwen waarin hij een loflied bezingt op het vrouwelijk geslachtsdeel, is een extreme vorm. Maar dit is weer zo vulgair dat het meer afschuw dan glimlach oplevert.

Ik heb ook verschillende pogingen gedaan om grappige gedichten te schrijven. Zo zijn er veel jeugdzondes. Neem het gedicht Lage Rijndijk 92c waarvoor ik mij bij mijn huisgenotes ter verantwoording moest verschijnen. En ik doe het nog steeds. Bijvoorbeeld de haiku die vanmorgen in mij opkwam bij het uitlaten van de honden: Hondenpoep.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Dit jaar neemt Martha het weer over. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Mijn eigen goeroes – #50books vraag 4

De hoeveelheid zelfhulpboeken en verbeterboeken is een onuitroeibare stroom van verderf en bederf. Zelden zit er iets tussen waar je nog iets aan hebt als de hype voorbij is. Ik volg geen goeroes. Of eigenlijk; ik volg mijn eigen goeroes.

Verborgen impact

Er is echter 1 boek dat voor mij een grote uitzondering is. Het is dan ook geen boek van een goeroe, maar wel een boek dat je aan het denken zet. Het is het boek De verborgen impact van Babette Porcelijn.

Bij het lezen van dit boek was ik echt onder de indruk. De kleine tips waarmee je kunt besparen, zijn echt de moeite van het navolgen waard. Zo rij ik niet meer 130 kilometer per uur op de snelweg en bespaar bijna 1/5 tank.

Dit boek helpt mij ontzettend bij de vele beslissingen die ik momenteel neem over ons kleine huisje. Zo kiezen we voor hout als basismateriaal vanwege de hoge milieubelasting van beton. Ook denken we goed na over de verborgen impact van dingen die we kopen. Daarom kocht ik afgelopen zomer een tweedehands laptop.

Hypotheekvrij!

Eigenlijk staat nog een ander boek ten grondslag aan deze ingeslagen weg. Het is Hypotheekvrij! van Gerhard Hormann. Een collega wees me op dit boek. De periode dat ik zonder werk zat, maakte mij duidelijk dat het best een stap is om met minder te leven. Maar het kan en je komt er eigenlijk beter vanaf. Deze zienswijze probeer ik met het nieuwe project ook vast te houden, al vallen de kosten erg mee.

Maar of dit nu allemaal boeken van goeroes zijn zoals Martha in haar vraag aangeeft, ik betwijfel het. Het zijn juist boeken waar veel mensen niet in geïnteresseerd zijn. Terwijl ze een aardverschuiving in je teweeg brengen. Waarschijnlijk is het economisch belang te groot om dit soort boeken niet tot een hype te maken.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Dit jaar neemt Martha het weer over. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Niet laten afleiden: Divina Commedia: Louteringsberg: Canto 5

De 2 reizigers door het hiernamaals bestijgen de Louteringsberg verder. Ze hebben zich losgemaakt van de groep schimmen. Niet veel later schreeuwt een schim achter Dante dat hij wel een levend wezen lijkt. Het bezit van zijn schaduw is wel de belangrijkste reden voor deze aantijging.

Meteen draait de dichter zich om en laat zich aanstaren door de wezens. Vergilius vraagt zich af waarom Dante zich zo laat afleiden door de schimmen. Hij moet doorlopen, houd je doel voor ogen en ga niet bij elke opmerking stilstaan:

“Waarom wordt Uw ziel zo in beslag genomen,”
Zeide de meester, “dat ge het gaan vertraagt?
Wat gaat het U aan wat zij daar fluisteren?

Kom achter mij aan, en laat de menschen praten;
Wees als een vaste toren, die nooit laat schudden
Den top voor het blazen van de winden;

Want steeds brengt de mensch, in wien gedachte opwelt
Over gedachte, verder het doel van zich af.
Omdat de eene de kracht van de andere verzwakt.” (vs 10 – 18, Frederica Bremer)

Een prachtige zin die de Romeinse dichter Vergilius hier spreekt. Hij stelt dat de afleiding de belangrijkst reden is om je doelloos te gedragen. Als je van de ene gedachte in de andere schiet, kom je niet tot daden.

De andere boodschap is minstens zo mooi die Vergilius hier spreekt. Hij stelt dat je je niks moet aantrekken van wat anderen vinden. De reis staat centraal voor Dante. Dan mogen de mensen van alles fluisteren, maar het leidt alleen maar af van je doel: namelijk de top van de Louteringsberg.

Bij het lopen hoort de verteller dat de schimmen om hem heen psalm 51 zingen met de naam Miserere. De naam verwijst naar de eerste regel van deze boetepsalm. In het Latijn: ‘Miserere mei, Deus’. De psalm smeekt God om genade: ‘Wees mij genadig, God die liefde is’.

Verderop ontmoeten de 2 dichters de zielen die gewelddadig om het leven zijn gekomen. Dante spreekt 3 verschillende zielen, elk met een eigen verhaal. Het zijn opnieuw indringende verhalen waarbij Buonconte indringend is, waarbij de engel en de duivel vechten om zijn ziel. Het zijn die verhalen die Dantes Divina Commedia zo prachtig maken.

Lees de andere bijdragen van het Dante project

Gedichten rond Canto 5

Lees meer op wolkenhemel.blogspot.nl

Literatuur
De hier gebruikte vertaling is van Frederika Bremer uit 1940. Er zijn vele vertalingen van Dantes meesterwerk in het Nederlands verschenen.

Belemmeringen bij het lezen – #50books vraag 2

Wat weerhoudt mij om te lezen? Het zijn teveel dingen die tegenwerken, maar de grootste bedreigingen zijn wel mijn mobiele telefoon en internet. Ben ik aan het typen, dan biedt elke gedachte wel een website en voor je er erg in hebt, verdwaal je in de informatie. Allemaal zinloos en heel tijdrovend.

Het is dan ook heerlijk om echt te lezen. Ongestoord en helemaal verdiept in het boek. Dat is het lekkerste effect van het lezen. Dat lijkt ergens nog het meest op dromen: helemaal weggezonken in het verhaal waarbij je vergeet waar je bent en zelfs wie je bent.

Dat effect heb ik soms ook bij het schrijven. Als internet niet teveel afleiding geeft en de concentratie in opperste vorm is. Niet afgeleid door mijn omgeving en mijn innerlijk, maar helemaal in het onderwerp zittend. Dat zijn ook de leukste blogs, artikelen, verhalen of gedichten om te schrijven. Het lukt alleen te weinig, misschien dat ik voor mijzelf ook te streng ben hierbij.

Verder drukken allerlei verplichtingen zich op. Als ik thuis ben, de was, honden uitlaten of gezellig met het gezin televisie kijken. Allemaal dingen die ook waardevol zijn en waardoor ik niet kan lezen. Als het boek spannend genoeg is, dan probeer ik de dingen die moeten, uit te stellen zodat ik zoveel mogelijk kan lezen.

Niet altijd leuk omdat de dingen die moeten weer veel stress opleveren. Zeker nu met de bouw van ons kleine huis. Dan moet er meer gebeuren, terwijl de vrije tijd met een voltijdse baan al zo gering is…

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Dit jaar neemt Martha het weer over. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.