Tagarchief: amsterdam

Rembrandt van over de hele wereld

late-rembrandt-lezende-oude-vrouwDe tentoonstelling de Late Rembrandt is ingericht rond verschillende thema’s in de acht zalen met schilderijen, etsen en tekeningen. De schetsen voor de monumentale schilderijen laten iets zien van de werkwijze van de meester. De etsen vormen kunstwerken op zich, te beginnen bij Ecce Homo dat heel gedetailleerd is.

Daar hangen ze: schilderijen van over de hele wereld. New York, Melbourne, Londen, Wenen, Den Haag, Rotterdam, Los Angelos, Washington, Minneapolis, Parijs, Haarlem, Northamptonshire, Boedapest, San Diego, Zürich, Glasgow, Stockholm, Braunschweig, Keulen, Berlijn, Kassel en Cambridge. Een expositie met meesterwerken die vaak niet eerder samen zijn tentoongesteld.

late-rembrandt-badende-vrouw

Voor een paar schilderijen kom ik echt bewust: Batseba met de brief van koning David, het Portret van Jan Six, de Badende vrouw en een aantal beroemde zelfportretten. Rembrandt als de apostel Paulus en de twee tegenhangers die in Londen en Washington hangen.

De expositie besteedt aandacht aan de experimentele stijl waarmee Rembrandt vooral later in zijn leven werkte. Net als de schilderijen die hij in opdracht uitvoerde. Zo weet hij een vrouw met een struisvogelveer prachtig in beeld te brengen. Het schilderij dat in Washington hangt, brengt deze vrouw tot leven. Of het schilderij van Catrina Hooghsaet, waarbij de zakdoek in haar hand heel gedetailleerd is.

detail-rembrandt-zakdoekje

 

Lees de vervolgplog: Verrassingen bij de Late Rembrandt

Late Rembrandt – #plog

image

De nieuwe Rembrandt-expositie in het Rijksmuseum zien we voor het eerst bij het jeugdjournaal. Ik ben net een week eerder in het Rijks geweest met mijn zus. We misten toen inderdaad het Joodse bruidje en nog wat topstukken zoals de Staalmeesters.

De aankondiging van de nieuwe expositie ging helemaal aan ons voorbij. Terwijl we even in de buurt waren van de tijdelijke expositieruimte, maar deze was niet toegankelijk vanwege de op handen zijnde expositie rond het late werk van Rembrandt.

image

Daarom neem ik op de vrije studiedag gelijk na Doris’ voorjaarsvakantie een snipperdag. Zo kunnen we samen naar de Rembrandt-tentoonstelling gaan. Het is nog lang onzeker of het wel gaat lukken, maar we kunnen de maandag toch gaan.

De kaartjes bestellen we via internet. De middag is al uitverkocht maar tussen 9 en 11 uur kunnen we nog terecht. Daarom rijden we om stipt 9 uur met de trein uit Almere op weg naar het Rijksmuseum. Het verkeer werkt goed mee, want om kwart voor tien lopen we al naar binnen. Zonder al te lange rijen bij de garderobe en ingang, lopen we vrijwel meteen door naar de tentoonstelling.

image

Daar begroet Rembrandt ons meteen in de eerste zaal met een flink aantal zelfportretten. De ruwe kwaststreken, bijzondere belichting en dieptewerking van de schilderijen slaan meteen raak. We staan hier oog in oog met de meester.

image

Lees de vervolgblog: Rembrandt van over de hele wereld

 

Pauze bij de bushalte – #plog

image

Het heerlijke winterzonnetje lokt me naar buiten in de pauze. Al is er in het Westelijk havengebied van Amsterdam niet veel te beleven. Of juist heel veel. Ik weet het nog niet zo goed. De wind staat de verkeerde kant op en waait de geur van olie en de rookpluim uit de steenkoolcentrale rechtstreeks naar je toe.

image

Voor mij geen reden om binnen te blijven en ik volg de afgeschermde snelweg op weg naar de havens. Ik wil weleens rondstruinen langs de kade onder de kranen door die ik vanuit de trein zie. Het is te ver weg. Wel loop ik voorbij het opstelterrein van de treinen. De sporen verderop verraden dat er af en toe overheen gereden wordt.

image

Ik zie enkel een boot staan, klaar om te worden afgelakt of een andere beurt te krijgen. Twee mannen staan bij een loods een sigaretje te roken. Verder is er weinig bedrijvigheid bij het grote schip. In het water verwordt zo immens ding tot een klein plankje vlot. Een vrachtwagen passeert me met op de oplegger twee grote heftrucks. Hij rijdt in de richting van de snelweg waarover het verkeer ondanks het geluidscherm duidelijk hoorbaar voortraast.

image

Als excuus staan tegen de dijk waar de A10 op ligt, eindeloze rijen boompjes geplant. De dunne sprieten verraden eerder het excuus dan dat ze een goed argument vormen voor een schone omgeving. Het is waarschijnlijk aanplant voor gekapte volwassen exemplaren elders in de stad.

image

De weg waar ik langs loop is leeg. Het voetpad stippelt een mooie route voor de wandelaars. Soms passeert een verdwaalde schim mij. Verderop een groepje kantoorlui die een wandeling in de pauze maken. Voor de rest blijft iedereen zoveel mogelijk binnen of in de auto.

image

Als ik de bushalte passeer en even stop om een foto van de lucht te maken, komt er een stadsbus aangereden. Het oranje lampje knippert als teken dat hij hier gaat stoppen. De bus is verder leeg en ik houd vergeefs mijn armen omhoog. Ik sta hier alleen maar en hoef niet mee.

image

Het bushokje heeft evenveel triestheid over zich heen. Het is de halte Dynamostraat. Aan de zijkant is de elektronica gesloopt. Een paar weerstandjes andere vage inklikbare plastic kastjes waar draadjes uitsteken, zijn duidelijk zichtbaar. De bus is allang uit zicht en als bij toverslag, speelt de zon met de wolken boven de kantoren. Nog een paar stappen en ik kruip weer achter het scherm.

image

Weetjes over trams

image

Bij zo’n ritje met de tram op de Electrische Museumtramlijn doe je allerlei weetjes op over trams:

  • Een Haagse tram rijdt precies andersom dan een Rotterdamse of Amsterdamse tram. Als je bij de Haagse tram remt, ga je in de Amsterdamse juist harder. Daarom mogen trambestuurders van de Haagse tram niet in andere trams rijden en andersom bij de Electrische Museumtramlijn.
  • Een tram met 2 voorlichten reed op de buitenlijnen. Een tram met één koplamp in het midden, reed in de stad.
  • De Groningse tram is een oude Haagse tram, de tram werd na buitendienststelling in Den Haag overgenomen in Groningen waar hij van Groningen naar Haren reed.
  • Ruitenwissers: op de oude Haagse tram draai je handmatig de ruiten schoon met een ruitenwisser die om een as draait.
  • Om een (oude) tram te laten rijden, ontdoe je de electromotor van een weerstand. De electromotor heeft meerdere weerstanden. Elke weerstand minder, zorgt ervoor dat hij harder gaat rijden.

image

Verschil tram en trein

image

Wat is eigenlijk het verschil tussen een tram en een trein vroegen wij ons af onderweg naar de Electrische Museumtramlijn.

We kwamen tot de volgende verschillen tussen de tram en de trein:

  • Een tram rijdt langzamer dan een trein.
  • Een trein rijdt op een vrije baan, terwijl trams vaak op de openbare weg meerijden en zo deelnemen aan het verkeer.
  • Een tram stopt vaker dan een trein.
  • Tramhaltes liggen doorgaans op maximale enkele honderden meters van elkaar, terwijl treinstations minimaal enkele kilometers van elkaar verwijderd liggen.
  • Trams verbinden stadsdelen met elkaar, treinen overbruggen juist de stad. Zij verbinden een stad met andere steden en dorpen.
  • Tramhaltes bevinden zich doorgaans op straatniveau en niet met een verhoogd perron bij een station zoals bij de trein.
  • De wissels van de tram worden vanuit de tram bediend of door de conducteur op de tram. In een trein worden de wissels van afstand bediend.
  • Een tram bevat minder comfortabele stoelen omdat de gemiddelde reistijd in de tram beduidend korter is dan in de trein.
  • Technische verschillen: tram heeft krappere bochten, kortere wissels en minder vloeiend verloop, schokkerig.
  • De rails: een tram rijdt in een ‘gootje’ terwijl een trein op de rails rijdt, aan de binnenkant tegengehouden door een zogeheten flens.

Aanvullingen of correcties zijn van harte welkom…

image

Tram op lokaalspoor

image

Het rijdt natuurlijk wel anders op een lokaalspoorlijn dan op een tramlijn door de stad. De Haarlemmermeerlijn waar de trams van de Electrische Museumtram op rijden, is van origine een lokaalspoor en niet een tramlijn.

De trams van de Electrische Museumtramlijn rijden nu over enkelspoor en kruisen elkaar bij enkele gedeeltes met dubbelspoor. Ook steken de trams over verschillende overwegen alsof het een trein is.

rotterdamse-vierasser

Bij een onbewaakte overweg gelden regels zoals deze bij (historische) treinen gebruikelijk zijn. De conducteur stapt uit en houdt het verkeer tegen, de tram steekt over, waarna de conducteur achter opstapt en een vertreksignaal geeft.

Het is erg leuk om de verschillende trams die op de Electrische Museumtramlijn rijden onderweg te zien. Elke twintig minuten vertrekt een tram van het Haarlemmermeerstation in Amsterdam. Zo kom je onderweg heel wat trams tegen. Bij een ritje door de stad zou dat veel minder opvallen en ook te zien zijn.

rotterdamse-vierasser-achterkant

Wij zagen zo in het voorbijgaan de Rotterdamse vierasser, een Amsterdamse drieasser, een Weense tram en de Groningse tram, die eigenlijk een oude Haagse tram is. Best een mooie verzameling en al reden we er in maar twee, het is mooi om al die andere trams met reizigers langs te zien rijden bij de stopplaatsen.

image

Tramritje Electrische Museumtramlijn

image

Bij het maken van een ommetje in de pauze van mijn vorige werk stuitte ik regelmatig op de tramrails van de Electrische Museumtramlijn. Eigenlijk was ik de spoorlijn al eerder tegengekomen bij een bezoek aan straatoloog Pim van den Berg. Vlakbij zijn huis maakten we een ommetje door het park. Daarvoor moesten we onder het tramspoor door.

De Electrische Museumtramlijn voert van Amsterdam naar Bovenkerk. Het spoor beslaat een gedeelte van de Haarlemmermeerlijnen, waarbij tussen Amsterdam en Uithoorn het goederenvervoer in 1972 stopte. Vanaf 1975 rijden hier historische trams uit heel Europa.

image

Daarom wilde ik wel een ritje maken over dit stuk van de Haarlemmermeerlijnen. Ik ben erg vervuld van deze bijzondere spoorlijn met de mooie haltes. Een aantal haltes en stations heb ik de afgelopen jaren geobserveerd. Het spoor zelf langs het Amsterdamse bos, Amstelveen en het Olympisch stadion maakte mij ook nieuwsgierig.

Zodoende grepen Doris en ik het regenachtige weer aan om een ritje te maken tussen Bovenkerk en Amsterdam. We reden met de auto naar Amstelveen en stapten op bij het eindstation. We holden in de regen naar de tram. Niet op de officiële opstapplaats, maar naar de keerlus aan het einde van de lijn.

image

Een motorwagen uit Den Haag stond op ons te wachten. De tram HTM 816 komt uit 1927 en is gebouwd in Rotterdam door Allan. De stoelen zaten heerlijk en kunnen met de rijrichting worden gezet. Toen de tegenligger binnenreed – een Amsterdammer van dezelfde leeftijd maar dan met een houten en eenvoudiger interieur – mochten wij vertrekken.

Naar de website van de Electrische Museumtramlijn in Amsterdam

Hollandsche Schouwburg

image

De Hollandsche Schouwburg staat symbool voor de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog. Ook in Het Boschhuis van Pauline Broekema speelt een passage op deze plek. Het gaat over de joodse non Judith.

Judith Mendes da Costa is na een lange zoektocht katholiek geworden en ingetreden bij de zusters dominicanessen. Ze wordt door de Duitsers opgehaald bij het herstellingsoord Berg en Bosch en meegevoerd naar de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam.

Het is een aangrijpende passage als Judith voor het raam weet te staan op de eerste verdieping. Ze wil de buitenwereld laten zien dat de Duitsers ook joodse katholieken oppakken en vastzetten. Dit in tegenstelling tot de afspraak die de Duitsers met kardinaal De Jong hadden gemaakt.

De non in haar habijt met kap en sluier werd al snel door voorbijgangers opgemerkt. Aan de overkant van de straat bleven, schatte ze, zo’n twintig mensen staan, tot de Grüne Polizei ze sommeerde door te lopen. (267)

Judith weet de bovenste etage te bereiken en de aandacht van een kind te trekken. Het kind haalt er een non bij.

Meer zusters volgden. Ze hielden hun rozenkrans omhoog. In haar memoires schreef ze: ‘We hadden elkaar nooit gezien of gesproken, maar deze taal werd zonder woorden verstaan. Met ontroering denk ik terug aan dat wonderschone ogenblik in mijn leven.’ (267)

Ik passeerde de Hollandsche Schouwburg een paar weken terug op mijn fiets en moest aan de passage denken. Ik tuurde de ramen van het gebouw af en zag de non staan.

Het is een passage uit Het Boschhuis die niet direct betrekking heeft op het familieverhaal van de familie Ter Beek. Maar Pauline Broekema schetst met het verhaal van deze joodse non wel een heel treffend beeld van de oorlog.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is zesde mijn bijdrage over Pauline Broekema’s familiekroniek Het Boschhuis, Kroniek van een familie. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Pauline Broekema: Het Boschhuis, Kroniek van een familie. De Arbeiderspers, 2014. 471 pagina’s. ISBN: 9789029588973 Prijs: € 19,95

De Gooische stoomtram

image

Ineens stuit ik op het gebouw. De vlaggen die uit het huis steken, verraden dat er tegenwoordig een consulaat in gehuisvest is. Maar het is niet te missen: de tekst boven de benedenverdieping. Daar staat het; duidelijk zichtbaar: De Gooische stoomtram!

Het is de oude stoomtramremise aan de Middenweg in Amsterdam Watergraafsmeer. De Gooische Stoomtram is het bedrijf dat een groot aantal tramlijnen onderhield tussen Amsterdam en het Gooi. De verschillende lijnen die ontsloten plaatsen als Muiden, Muiderberg, Huizen, Blaricum en Laren.

De tram bevorderde het verkeer tussen de plaatsen onderling en met de hoofdstad. Evenals met plaatsen als Hilversum en Bussum, die aan de grote spoorlijn naar Amsterdam, Utrecht en Amersfoort lagen.

image

Ook in het boek Het Boschhuis spreekt schrijfster Pauline Broekema over deze lijn. Ze schrijft ook over het imago van de lijn. De trams kregen al snel na de opening van de lijn in 1881 de bijnaam ‘De Gooische Moordenaar’, vanwege het groot aantal ongelukken op de lijn.

Veel ongelukken waren met dodelijke afloop. Een aantal ongelukken zou veroorzaakt zijn doordat op de stoomlocomotieven dezelfde man stoker en machinist tegelijk was. Kort voor de oorlog werd een deel van de tramlijn opgeheven en vervangen door busvervoer.

In haar boek beschrijft Pauline Broekema een rit naar Amsterdam vanuit Muiderberg met deze stoomtram. Ze bezoeken de wereldtentoonstelling in de hoofdstad. Broekema schrijft over de vele slachtoffers van deze stomende moordenaar. Passagiers die op het laatste op de treeplank sprongen, spelende kinderen en brugwachters die de brug openden als de tram naderde.

image

Van de tram is niet veel meer over. Het spoor in Amsterdam was al een paar maanden na de sluiting in 1939 opgebroken. Alleen het kantoorgebouw bij de oude stoomtramremise staat er nog. Maar ook hier zijn de letters Gooische Stoomtram met het jaartal 1881 moeilijk te zien. Ze staan verscholen achter de bomen die voor het huis groeien. Maar ik heb ze gezien en ben er even voor gaan stilstaan.

Diemen – omzwervingen

image

Ik fietst door Diemen. Een plaats die ik ken van het knooppunt, de kringloopwinkel en het veilinghuis. De laatste twee liggen langs een kanaal. Ik fiets dit keer aan de andere kant van het kanaal.

image

Voorbij het eindpunt van de tram. Een plek die ik vanuit de trein op weg naar Amsterdam al zo vaak heb gezien. De lus zorgt ervoor dat de trams hier weer mooi met de voorkant in de rijrichting staan. Zo kunnen ze weer terugrijden naar Amsterdam.

image

De rails lopen verder in de richting van het industrieterrein dat verderop ligt. Ik rij een stukje mee met de lijn. Het fietspad kruist de rails zelfs een keertje. Achter een dunne strook gras lag een nieuwbouwwijkje. Een bord vertelt dat je hier geen vuil en ander afval mag storten.

image

Alsof je dat ergens anders wel zou mogen doen. De hippe, nieuwe huizen staken trots af tegen het stukje brakke grond waar niemand iets mag dumpen. Zelfs de toegang is verboden. De tramrails lopen naast het strookje grasland en de weg. Het lijkt wel een smalle strook grasland dat tussen de rails ligt.

image

Ik stop en ga even midden op het tramspoor staan voor een heuse spoorselfie. Prorail is daar fel tegen gekant, maar ik geniet van het zicht op de spoorlijn. In de weidse verte geen tram te bekennen. De roest op de rails verraadt dat ik niet veel te vrezen hoef. Hopelijk vindt de GVB hetzelfde. Ik rij weer snel verder in de richting van het Diemerbos.