Tagarchief: amsterdam

Pauze bij de bushalte – #plog

image

Het heerlijke winterzonnetje lokt me naar buiten in de pauze. Al is er in het Westelijk havengebied van Amsterdam niet veel te beleven. Of juist heel veel. Ik weet het nog niet zo goed. De wind staat de verkeerde kant op en waait de geur van olie en de rookpluim uit de steenkoolcentrale rechtstreeks naar je toe.

image

Voor mij geen reden om binnen te blijven en ik volg de afgeschermde snelweg op weg naar de havens. Ik wil weleens rondstruinen langs de kade onder de kranen door die ik vanuit de trein zie. Het is te ver weg. Wel loop ik voorbij het opstelterrein van de treinen. De sporen verderop verraden dat er af en toe overheen gereden wordt.

image

Ik zie enkel een boot staan, klaar om te worden afgelakt of een andere beurt te krijgen. Twee mannen staan bij een loods een sigaretje te roken. Verder is er weinig bedrijvigheid bij het grote schip. In het water verwordt zo immens ding tot een klein plankje vlot. Een vrachtwagen passeert me met op de oplegger twee grote heftrucks. Hij rijdt in de richting van de snelweg waarover het verkeer ondanks het geluidscherm duidelijk hoorbaar voortraast.

image

Als excuus staan tegen de dijk waar de A10 op ligt, eindeloze rijen boompjes geplant. De dunne sprieten verraden eerder het excuus dan dat ze een goed argument vormen voor een schone omgeving. Het is waarschijnlijk aanplant voor gekapte volwassen exemplaren elders in de stad.

image

De weg waar ik langs loop is leeg. Het voetpad stippelt een mooie route voor de wandelaars. Soms passeert een verdwaalde schim mij. Verderop een groepje kantoorlui die een wandeling in de pauze maken. Voor de rest blijft iedereen zoveel mogelijk binnen of in de auto.

image

Als ik de bushalte passeer en even stop om een foto van de lucht te maken, komt er een stadsbus aangereden. Het oranje lampje knippert als teken dat hij hier gaat stoppen. De bus is verder leeg en ik houd vergeefs mijn armen omhoog. Ik sta hier alleen maar en hoef niet mee.

image

Het bushokje heeft evenveel triestheid over zich heen. Het is de halte Dynamostraat. Aan de zijkant is de elektronica gesloopt. Een paar weerstandjes andere vage inklikbare plastic kastjes waar draadjes uitsteken, zijn duidelijk zichtbaar. De bus is allang uit zicht en als bij toverslag, speelt de zon met de wolken boven de kantoren. Nog een paar stappen en ik kruip weer achter het scherm.

image

Weetjes over trams

image

Bij zo’n ritje met de tram op de Electrische Museumtramlijn doe je allerlei weetjes op over trams:

  • Een Haagse tram rijdt precies andersom dan een Rotterdamse of Amsterdamse tram. Als je bij de Haagse tram remt, ga je in de Amsterdamse juist harder. Daarom mogen trambestuurders van de Haagse tram niet in andere trams rijden en andersom bij de Electrische Museumtramlijn.
  • Een tram met 2 voorlichten reed op de buitenlijnen. Een tram met één koplamp in het midden, reed in de stad.
  • De Groningse tram is een oude Haagse tram, de tram werd na buitendienststelling in Den Haag overgenomen in Groningen waar hij van Groningen naar Haren reed.
  • Ruitenwissers: op de oude Haagse tram draai je handmatig de ruiten schoon met een ruitenwisser die om een as draait.
  • Om een (oude) tram te laten rijden, ontdoe je de electromotor van een weerstand. De electromotor heeft meerdere weerstanden. Elke weerstand minder, zorgt ervoor dat hij harder gaat rijden.

image

Verschil tram en trein

image

Wat is eigenlijk het verschil tussen een tram en een trein vroegen wij ons af onderweg naar de Electrische Museumtramlijn.

We kwamen tot de volgende verschillen tussen de tram en de trein:

  • Een tram rijdt langzamer dan een trein.
  • Een trein rijdt op een vrije baan, terwijl trams vaak op de openbare weg meerijden en zo deelnemen aan het verkeer.
  • Een tram stopt vaker dan een trein.
  • Tramhaltes liggen doorgaans op maximale enkele honderden meters van elkaar, terwijl treinstations minimaal enkele kilometers van elkaar verwijderd liggen.
  • Trams verbinden stadsdelen met elkaar, treinen overbruggen juist de stad. Zij verbinden een stad met andere steden en dorpen.
  • Tramhaltes bevinden zich doorgaans op straatniveau en niet met een verhoogd perron bij een station zoals bij de trein.
  • De wissels van de tram worden vanuit de tram bediend of door de conducteur op de tram. In een trein worden de wissels van afstand bediend.
  • Een tram bevat minder comfortabele stoelen omdat de gemiddelde reistijd in de tram beduidend korter is dan in de trein.
  • Technische verschillen: tram heeft krappere bochten, kortere wissels en minder vloeiend verloop, schokkerig.
  • De rails: een tram rijdt in een ‘gootje’ terwijl een trein op de rails rijdt, aan de binnenkant tegengehouden door een zogeheten flens.

Aanvullingen of correcties zijn van harte welkom…

image

Tram op lokaalspoor

image

Het rijdt natuurlijk wel anders op een lokaalspoorlijn dan op een tramlijn door de stad. De Haarlemmermeerlijn waar de trams van de Electrische Museumtram op rijden, is van origine een lokaalspoor en niet een tramlijn.

De trams van de Electrische Museumtramlijn rijden nu over enkelspoor en kruisen elkaar bij enkele gedeeltes met dubbelspoor. Ook steken de trams over verschillende overwegen alsof het een trein is.

rotterdamse-vierasser

Bij een onbewaakte overweg gelden regels zoals deze bij (historische) treinen gebruikelijk zijn. De conducteur stapt uit en houdt het verkeer tegen, de tram steekt over, waarna de conducteur achter opstapt en een vertreksignaal geeft.

Het is erg leuk om de verschillende trams die op de Electrische Museumtramlijn rijden onderweg te zien. Elke twintig minuten vertrekt een tram van het Haarlemmermeerstation in Amsterdam. Zo kom je onderweg heel wat trams tegen. Bij een ritje door de stad zou dat veel minder opvallen en ook te zien zijn.

rotterdamse-vierasser-achterkant

Wij zagen zo in het voorbijgaan de Rotterdamse vierasser, een Amsterdamse drieasser, een Weense tram en de Groningse tram, die eigenlijk een oude Haagse tram is. Best een mooie verzameling en al reden we er in maar twee, het is mooi om al die andere trams met reizigers langs te zien rijden bij de stopplaatsen.

image

Tramritje Electrische Museumtramlijn

image

Bij het maken van een ommetje in de pauze van mijn vorige werk stuitte ik regelmatig op de tramrails van de Electrische Museumtramlijn. Eigenlijk was ik de spoorlijn al eerder tegengekomen bij een bezoek aan straatoloog Pim van den Berg. Vlakbij zijn huis maakten we een ommetje door het park. Daarvoor moesten we onder het tramspoor door.

De Electrische Museumtramlijn voert van Amsterdam naar Bovenkerk. Het spoor beslaat een gedeelte van de Haarlemmermeerlijnen, waarbij tussen Amsterdam en Uithoorn het goederenvervoer in 1972 stopte. Vanaf 1975 rijden hier historische trams uit heel Europa.

image

Daarom wilde ik wel een ritje maken over dit stuk van de Haarlemmermeerlijnen. Ik ben erg vervuld van deze bijzondere spoorlijn met de mooie haltes. Een aantal haltes en stations heb ik de afgelopen jaren geobserveerd. Het spoor zelf langs het Amsterdamse bos, Amstelveen en het Olympisch stadion maakte mij ook nieuwsgierig.

Zodoende grepen Doris en ik het regenachtige weer aan om een ritje te maken tussen Bovenkerk en Amsterdam. We reden met de auto naar Amstelveen en stapten op bij het eindstation. We holden in de regen naar de tram. Niet op de officiële opstapplaats, maar naar de keerlus aan het einde van de lijn.

image

Een motorwagen uit Den Haag stond op ons te wachten. De tram HTM 816 komt uit 1927 en is gebouwd in Rotterdam door Allan. De stoelen zaten heerlijk en kunnen met de rijrichting worden gezet. Toen de tegenligger binnenreed – een Amsterdammer van dezelfde leeftijd maar dan met een houten en eenvoudiger interieur – mochten wij vertrekken.

Naar de website van de Electrische Museumtramlijn in Amsterdam

Hollandsche Schouwburg

image

De Hollandsche Schouwburg staat symbool voor de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog. Ook in Het Boschhuis van Pauline Broekema speelt een passage op deze plek. Het gaat over de joodse non Judith.

Judith Mendes da Costa is na een lange zoektocht katholiek geworden en ingetreden bij de zusters dominicanessen. Ze wordt door de Duitsers opgehaald bij het herstellingsoord Berg en Bosch en meegevoerd naar de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam.

Het is een aangrijpende passage als Judith voor het raam weet te staan op de eerste verdieping. Ze wil de buitenwereld laten zien dat de Duitsers ook joodse katholieken oppakken en vastzetten. Dit in tegenstelling tot de afspraak die de Duitsers met kardinaal De Jong hadden gemaakt.

De non in haar habijt met kap en sluier werd al snel door voorbijgangers opgemerkt. Aan de overkant van de straat bleven, schatte ze, zo’n twintig mensen staan, tot de Grüne Polizei ze sommeerde door te lopen. (267)

Judith weet de bovenste etage te bereiken en de aandacht van een kind te trekken. Het kind haalt er een non bij.

Meer zusters volgden. Ze hielden hun rozenkrans omhoog. In haar memoires schreef ze: ‘We hadden elkaar nooit gezien of gesproken, maar deze taal werd zonder woorden verstaan. Met ontroering denk ik terug aan dat wonderschone ogenblik in mijn leven.’ (267)

Ik passeerde de Hollandsche Schouwburg een paar weken terug op mijn fiets en moest aan de passage denken. Ik tuurde de ramen van het gebouw af en zag de non staan.

Het is een passage uit Het Boschhuis die niet direct betrekking heeft op het familieverhaal van de familie Ter Beek. Maar Pauline Broekema schetst met het verhaal van deze joodse non wel een heel treffend beeld van de oorlog.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is zesde mijn bijdrage over Pauline Broekema’s familiekroniek Het Boschhuis, Kroniek van een familie. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Pauline Broekema: Het Boschhuis, Kroniek van een familie. De Arbeiderspers, 2014. 471 pagina’s. ISBN: 9789029588973 Prijs: € 19,95

De Gooische stoomtram

image

Ineens stuit ik op het gebouw. De vlaggen die uit het huis steken, verraden dat er tegenwoordig een consulaat in gehuisvest is. Maar het is niet te missen: de tekst boven de benedenverdieping. Daar staat het; duidelijk zichtbaar: De Gooische stoomtram!

Het is de oude stoomtramremise aan de Middenweg in Amsterdam Watergraafsmeer. De Gooische Stoomtram is het bedrijf dat een groot aantal tramlijnen onderhield tussen Amsterdam en het Gooi. De verschillende lijnen die ontsloten plaatsen als Muiden, Muiderberg, Huizen, Blaricum en Laren.

De tram bevorderde het verkeer tussen de plaatsen onderling en met de hoofdstad. Evenals met plaatsen als Hilversum en Bussum, die aan de grote spoorlijn naar Amsterdam, Utrecht en Amersfoort lagen.

image

Ook in het boek Het Boschhuis spreekt schrijfster Pauline Broekema over deze lijn. Ze schrijft ook over het imago van de lijn. De trams kregen al snel na de opening van de lijn in 1881 de bijnaam ‘De Gooische Moordenaar’, vanwege het groot aantal ongelukken op de lijn.

Veel ongelukken waren met dodelijke afloop. Een aantal ongelukken zou veroorzaakt zijn doordat op de stoomlocomotieven dezelfde man stoker en machinist tegelijk was. Kort voor de oorlog werd een deel van de tramlijn opgeheven en vervangen door busvervoer.

In haar boek beschrijft Pauline Broekema een rit naar Amsterdam vanuit Muiderberg met deze stoomtram. Ze bezoeken de wereldtentoonstelling in de hoofdstad. Broekema schrijft over de vele slachtoffers van deze stomende moordenaar. Passagiers die op het laatste op de treeplank sprongen, spelende kinderen en brugwachters die de brug openden als de tram naderde.

image

Van de tram is niet veel meer over. Het spoor in Amsterdam was al een paar maanden na de sluiting in 1939 opgebroken. Alleen het kantoorgebouw bij de oude stoomtramremise staat er nog. Maar ook hier zijn de letters Gooische Stoomtram met het jaartal 1881 moeilijk te zien. Ze staan verscholen achter de bomen die voor het huis groeien. Maar ik heb ze gezien en ben er even voor gaan stilstaan.

Diemen – omzwervingen

image

Ik fietst door Diemen. Een plaats die ik ken van het knooppunt, de kringloopwinkel en het veilinghuis. De laatste twee liggen langs een kanaal. Ik fiets dit keer aan de andere kant van het kanaal.

image

Voorbij het eindpunt van de tram. Een plek die ik vanuit de trein op weg naar Amsterdam al zo vaak heb gezien. De lus zorgt ervoor dat de trams hier weer mooi met de voorkant in de rijrichting staan. Zo kunnen ze weer terugrijden naar Amsterdam.

image

De rails lopen verder in de richting van het industrieterrein dat verderop ligt. Ik rij een stukje mee met de lijn. Het fietspad kruist de rails zelfs een keertje. Achter een dunne strook gras lag een nieuwbouwwijkje. Een bord vertelt dat je hier geen vuil en ander afval mag storten.

image

Alsof je dat ergens anders wel zou mogen doen. De hippe, nieuwe huizen staken trots af tegen het stukje brakke grond waar niemand iets mag dumpen. Zelfs de toegang is verboden. De tramrails lopen naast het strookje grasland en de weg. Het lijkt wel een smalle strook grasland dat tussen de rails ligt.

image

Ik stop en ga even midden op het tramspoor staan voor een heuse spoorselfie. Prorail is daar fel tegen gekant, maar ik geniet van het zicht op de spoorlijn. In de weidse verte geen tram te bekennen. De roest op de rails verraadt dat ik niet veel te vrezen hoef. Hopelijk vindt de GVB hetzelfde. Ik rij weer snel verder in de richting van het Diemerbos.

Op de fiets naar Amsterdam (2)

image

Het laatste stukje naar huis van Amsterdam naar Almere viel best zwaar. Ook omdat een straffe tegenwind mij het extra moeilijk maakte. Zoals ik al eerder schreef, waait de wind in de polder altijd tegen. Zo ook bij mijn fietsrit zaterdag. Aan de andere kant, was er genoeg te zien om even te stoppen.

image

Mijn poging via het Kromslootpark te fietsen werd beloond. Het park is weer enigszins begaanbaar. De boomrijke waterkant bij het fietspad is verdwenen voor de verbouwing. Een kale zandvlakte gaapte waar eens de reeën liepen. Het licht viel daardoor anders. Zo gaf zelfs de afkeurenswaardige bomenkap iets positiefs.

image

Vlakbij huis werd ik geconfronteerd met de tijdelijkheid van alles. Bij de busbaan stond een bus stil. De politie deed er forensisch onderzoek naar de oorzaak van een ernstig ongeval. Een 17-jarige fietser was door rood gereden en had een flinke smak gemaakt. Hij werd afgevoerd door de traumahelicopter.

image

Een even ongeduldige fietser wilde het onderzoek verstoren door onder het lint te kruipen en zijn weg te vervolgen. De politie hield hem terecht tegen. Zijn gemopper kon ik niet gebruiken. Hier was een ongeluk gebeurd en de oorzaak moest goed onderzocht worden. De enorme duts in de voorruit van de bus wees mij er weer op dat je nooit door rood moet fietsen bij de busbaan.

image

Gelukkig was het niet ver meer. Geen rood verkeerslicht verstoorde mijn weg nog. Ik genoot na van het blogevent, de ontmoetingen en van het laatste eindje. Bijna thuis.

Op de fiets naar Amsterdam (1)

image

Het begint een goed gebruik te worden: op de fiets naar Amsterdam. Ik ben zo naar Eva Kelder geweest, bezocht de boekenuitverkoop van het Zuid-Afrikahuis of ik haalde bij het Tropenmuseum een stapel boeken uit de bibliotheek.

image

Het is erg leuk om te fietsen naar de hoofdstad. Het draagt bij aan de beleving en het is aangenaam om het zo in te kapselen om een bezoek of activiteit. Wel is het nadeel dat de reis wat langer duurt. Ik kwam zaterdagavond om 20 uur thuis. Om 17.30 uur was ik van de Herengracht vertrokken.

image

Daarom fietste ik ook naar het bloggersevent van Meulenhoff. De rit was een feest der herkenning. Ik koos daarnaast ook voor andere afslagen. Zo fietste ik voor het eerst langs de Weespertrekvaart van Muiderberg naar Muiden. Het weer was buiten de straffe noorderwind best aangenaam. Ik heb het grootste gedeelte in mijn t-shirt kunnen fietsen.

image

De terugweg koos ik om via Diemen te rijden. Ik fietste vanaf de Herengracht zo naar het Tropenmuseum en trapte door in de richting van Diemen. Tot aan het Diemerbos was het voor mij voor een groot gedeelte een nieuwe weg.

image

Ik mocht weer over de imposante spoorbrug fietsen. Onderweg fotografeerde ik uitgebreid wat ik tegenkwam. Dat iemand van de Muidense scouting mij als voyeur bestempelde, nam ik maar voor lief. Ik had teveel haast om verder te komen.

image