Tagarchief: tentoonstelling

Virgin of Mercy – Op zoek naar Maria (6)

Het meest getroffen raak ik op deze tentoonstelling in het Museum Catharijneconvent van het beeld ‘Virgin of Mercy’ van de Nederlandse kunstenares Elisabeth Stienstra. Zij heeft een naakte maagd gemaakt, dieprood, met haar geslachtsdelen naar voren gebogen, handen naar achteren.

Een heel treffende houding. Het is nog maar een meisje, een maagd, maar zo overtuigend staat ze hier. Het geeft Maria de maagd een heel andere dimensie.

Volgens de maker kan alleen een vrouw dit maken. Ze heeft het beeld ontleend aan de zogeheten Sheela-na-gigs die in de middeleeuwse kerken van Ierland en Engeland boven de deur hingen om de boze geesten te bezweren.
Heel treffend is dat idee in haar beeld ‘Virgin of Mercy’ verwerkt. Daarmee krijgt dat ook iets bezwerends. Heel gaaf.

Jurk van Mestkevers

Het hoort tot het hoogtepunt van de tentoonstelling. Samen met enkele andere objecten van hedendaagse kunstenaars. Een jurk van mestkevers, de groenige gloed geeft het iets geheimzinnigs. Ook door de schaduwen op de wand die de een zeepaardje lijken weer te geven.

Of het schilderij van de pauw waarin Maria in de veren verwerkt zit. Bijna niet zichtbaar, maar als je het weet, kun je je ogen er niet meer vanaf houden. Want dat is Maria ook. Het grijpt je laat je niet meer los.

Op zoek naar Maria

Dit is de 6e blog uit een serie van 8 blogs over het bezoek aan de Mariatentoonstelling in het Museum Catharijneconvent te Utrecht. Lees dinsdag: (7) Kitscherig

Surrealisme

Op de eerste etage, daar is de grote wisseltentoonstelling over Surrealisme in het Museum Boijmans Van Beuningen. De kunst uit de eerste helft van de 20e eeuw met vertegenwoordigers als Dali, Miro en Magritte.

De smalle pijpenlade in het midden is van zichzelf al surrealistisch. Ik kijk met verwondering naar de massa mensen die zich in dit smalle deel van de ruimtes heeft samengeklonterd. Vanzelfsprekend hangen hier de mooiste schilderijen.

Centraal staan niet alleen de Surrealisten, maar ook de verzamelaars. Wat te denken van mensen als Roland Penrose of het echtpaar Ulla en Heiner Pietzsch. Mensen die groot op wand staan afgebeeld. Ze zijn het mooiste als ze midden tussen hun collectie zitten.

De liefdesrode bank van Dali, verbeeldend de lippen van Mae West. Je zou er zo op willen zitten, liggen en rollen in de zachte lippen. Het is een bank, maar mijn hoofd maakt er een liefdesnestje van. De beminnelijke lippen nog dicht voordat ze de kus zullen geven.

Of het meisje met het springtouw. Van veraf overweldigend door de oranje woestijn waarin ze staat. Als je dichterbij komt, krijgt het schilderij een totaal andere werking. De mensen die in de woestijn lopen, de gebouwen in de verte. Het is een heel ander schilderij geworden waarbij het silouet van het touwtjespringende meisje midden in de woestijn alle aandacht trekt.

In de pijpenla – het is geen pijp – hangen prachtige werken van Ernst, Dali en Margritte. Vooral de surrealistische schilderijen die helder en in felle kleuren zijn, komen het sterkste over. De vrouwen waarvan de haren veranderen in struiken, trekken je het schilderij ‘L’Appel de la Nuit’ van Paul Delvaux in. Hier vloeit het werk mooi over met voorgaande schilders als Toorop naar het surrealisme. Zulke overgangen waarin de natuur terugkomt, herken ik in deze schilderijen.

Niet alles komt even surrealistisch over. Wat van de tram die door de straat rijdt waar schaars geklede dames achter het raam zitten? Ik weet niet wat surrealistisch aan dit schilderij van Paul Delvaux uit 1939 is, maar misschien kijk je er anders aan in een tijd waarin je veel naakt ziet.

Het boekje bij de tentoonstelling meent dat röntgenfoto’s laten zien dat op de plek waar de tram rijdt, een naakte vrouw stond en dat haar sporen nog altijd zichtbaar zijn. Niet te zien.

Dat levert een tentoonstelling van surrealistische schilderijen zeker op: de indruk dat alles wat je ziet in je hoofd gevormd wordt. Het is niet wat het lijkt, het is slechts een afbeelding van de verbeelding. Die bewustwording overkomt je zeker bij deze fraaie tentoonstelling in Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam.

Labyrint Boijmans Van Beuningen

Museum Boijmans Van Beuningen lijkt misschien het meeste op een labyrint. Een kunst-labyrint. Het museum is opgebouwd als een klassiek klooster. Het is gevormd rond 2 binnenplaatsen, waaromheen de kunst in kloostergangen gegroepeerd is.

Het is een labyrint ontdekken we vrijwel meteen als we vanaf de garderobe de eerste zalen binnenwandelen. Want waar is wat? Een enorme kaart van de wereld als kantklos hangt aan de muur. Het is niet wat het lijkt, niet kant, maar heel dun porselein.

De kunstenares ontdekte dat de vereiste techniek voor kantklossen jaren duurt en vond porselein bakken als alternatief. Net zulke dunne reepjes, maar in een paar uur te leren. Het effect is mooi. Net als de met behulp van digitale techniek kaart van Brugge. Of de lange bruidssleep.

Prachtige kunst en we kijken aandachtig. Maar moeten we naar rechts of naar links. We slaan de andere kant af en zien een huisje staan. Een groot raam gehuld in een soort plastic. Ik heb het weleens eerder gezien. ‘Iets voor je schrijvershuisje papa’, zegt Doris. Inderdaad, het interieur dat uit een ingebouwd bankje en groot bureaublad bestaat, is klein en geborgen.

Een prima hol om in te schrijven. Alleen vraag ik mij af hoe warm het hierbinnen wordt als het hartje zomer is en de zon vol op het dak schijnt. En ik zie hoe mos en schimmels het dak veroveren en ervoor zorgen dat het helemaal past in de omgeving.

Maar hoe zit het hier in elkaar. We lopen langs het restaurant, groot Chinees porselein. Hoge potten, kleine beeldjes en grappige schotels waar bovenop een vrouw in jurk te zien is, en waar ze achterop de jurk optrekt om haar billen te laten zien.

Het publiek is ook op zoek naar het surrealisme. Een man verzucht: ‘Waar is het surrealisme’.  De muur van de lange gang is opgetrokken in dikke lijnen in rode tinten. Het ziet er heel imposant uit. De gang is daarmee zelf een kunstwerk. De binnentuin bevat een beeld en water. Een vreemd ogende stoel staat ergens in een hoek. Is dit kunst?

De toegepaste kunst is leuk. Een bad in de vorm van een boot. Grappig en functioneel tegelijk. De wand met bolle lampen die spiegelen in allerlei kleurtjes, lijkt regelrecht uit StarTrek te komen. Of het bureau en de boekenkast. Misschien kijken we over een paar jaar hier naar meubels uit de Ikea.

Ans Markus in Museum De Fundatie

image

De tentoonstelling met een overzicht van het werk van Ans Markus is de reden dat we Museum De Fundatie in Zwolle bezoeken. Eigenlijk had ik al eerder willen gaan toen de grote overzichtstentoonstelling van Jan Cremer was, eind vorig jaar. Het kwam er niet van, maar het interview met Ans Markus in december, heeft mij erg nieuwsgierig gemaakt. Ik sprak haar kort voordat de tentoonstelling in Zwolle zou worden ingericht. Ze werkte hard om alles ervoor in gereedheid te brengen. Zo wilde ze de serie rond Verdriet afhebben.

Het is gelukt, heb ik gezien. Het is een prachtige tentoonstelling geworden met ongelooflijk veel schilderijen uit haar atelier. Het grote werk rond de cyclus van leven, valt onmiddellijk op in de grootste zaal. Het beheerst de hele wand, de serie rond verdriet is aan de zijwand gepositioneerd. Aan de andere kant de schilderijen van haar moeder. Intrigerende beelden.

image

Zo bij elkaar is het een imposante weergave van haar werk. In de kleinere zijzalen is iets thematischer te werk gegaan. Daar hangen wat meer schilderijen uit eerdere periodes. Ze heeft veel werk gemaakt, waarbij ze ondermeer beroemd is geworden met de schilderijen van de geblinddoekte vrouwen.

Ook het thema Medea en de grote schilderijen van ruimtes komen aan bod. Of de vrouw die in een reeks spiegels kijkt, het is haar dochter, maar het lijkt wel of je naar Ans kijkt. De intrigerende zelfportretten waarin de schilderes je recht in de ogen kijkt. Intrigerend en bijna intimiderend. Ook heel kwetsbaar. Ze spaart zichzelf niet in deze schilderijen. Je kunt erin verdrinken, de beelden.

image

Natuurlijk is er meer, veel meer. Op de vierde verdieping, bij de espresso-bar, hangen eerbetonen aan meesters als Vincent van Gogh, Edward Munch, Pablo Picasso en Hoppen. Stuk voor stuk heel mooie composities waarbij in het midden de meester op moderne wijze wordt weergegeven.

Iets verderop hangen schilderijen met een eerbetoon aan couturiers. Ze geeft zichzelf weer in de mooiste jurken. De kleding lijkt uit het doek te komen, met alle plooien, zoals ze valt. De persoon die ze draagt, doet er bijna niet toe. Zeker ook omdat de achtergrond donker is en alle aandacht op de kleding zelf valt. Heel intrigerend, zelfs als je niet zoveel met kleren heb. Ans Markus is echt een liefhebber van kleding en dat vind je terug in deze schilderijen.

image

De tentoonstelling met een overzicht van het werk van Ans Markus is tot en met 17 april te zien in Museum De Fundatie in Zwolle.

Schetsen en etsen van de Late Rembrandt

album-amicorum-pandora-jan-sixIn de kleine schetsen en etsen toont Rembrandt zich eveneens de meester. Neem de vale tekening die hij maakte in het liber amicorum van Jan Six. Of de kleine tekening van de leeuw, aan het begin van de expositie. De berberleeuw is heel fijn getekend, ondanks de ruwe pennenstreken.

rembrandt-elsje-christiaans

Of de kleine tekeningen van Elsje Christiaens, het Deense meisje dat met een bijl haar hospita te lijf ging. Ze is door Rembrandts tekeningen altijd in de herinnering blijven leven. De gedetailleerde tekeningen uit het leven van alledag brengen de Gouden eeuw heel dicht bij je. Rembrandt als intermediair van toen naar nu.

rembrandt-berberse-leeuw

De drie etsen van de drie kruisen, drie staten van in totaal vier staten. Ze verschillen van elkaar als dag en nacht. Dat geldt ook voor andere etsen van Bijbelse taferelen, zoals De aanbidding van de herders, De kruisafname bij fakkellicht en De graflegging. Etsen waaruit je afleidt dat Rembrandt heel nauwgezet bij het productieproces betrokken was.

image

Al die beelden en indrukken zorgen er ook voor dat je overvoerd raakt. Dat komt ook omdat het verschrikkelijk druk is. Wij lopen hier op maandagochtend rond, maar het is dringen voor de schilderijen. Zeker de grotere werken vragen om geduld en om mensen heen kijken. Soms zou je liever door ze heen kijken. Zeker als ze met zo’n koptelefoon van de audiotoer op hun hoofd hebben.

rembrandt-joods-bruidje-detail

Verrassingen bij de Late Rembrandt

rembrandt-samenzwering-claudius-civilisIk zie bij de tentoonstelling de Late Rembrandt heel veel grote verrassingen. Zoals Lucretia die zelfmoord moet plegen. Een indrukwekkend schilderij. Er hangen er twee, maar deze is werkelijk adembenemend. De tranen in de ogen die uit het doek lijken te vallen. Samen met de aangrijpende emotie op haar gezicht. De worsteling en het verdriet. De schande die haar letterlijk bij de keel grijpt en dwingt een einde aan haar leven te maken.

rembrandt-jonge-titus-aan-lessenaar

De jonge Titus aan de lessenaar: heel indrukwekkend zoals dit kind geportretteerd is. Er spreekt onschuld uit het beeld. De diepte komt heel mooi tot uiting in het schrijfgerei dat over de lessenaar valt. De pen in de hand en de ogen verzonken in het werk. Een schitterend schilderij dat nog lang op je netvlies blijft staan.

rembrandt-juno

Het schilderij Juno pakt mij ook. De brede vrouw die zelfverzekerd terugkijkt. Ze draagt treffende kleding. De volle haardos, de krullende lange haren geven haar iets koninklijks. Net als de scepter die ze in haar hand vasthoudt en de kroon die haar hele houding bepaalt.

image

Dan de samenzwering van Claudius Civilis: de eenogige Bataafse leider Claudius Civilis grijpt je bij de kladden. Je schiet gewoon in paniek als je hem ziet, de zwaarden die over elkaar liggen. Het doek is in geel gedrenkt: wat een kleuren. Ze geven het schilderij veel geheimzinnigs. Mogelijk komt het door de unieke belichting van onderaf. Het maakt alle personages op dit schilderij tot mythische figuren.

rembrandt-simeon-met-kindje-jezus

Veel Bijbelse taferelen zijn heel aangrijpend. De zegen van Jakob aan de beide zonen van Jozef, de strijd van Jakob tegen de engel. Hier zie je duidelijk hoe hij vooral met zichzelf vecht. Simeon, de oude grijsaard, die dankbaar de baby Jezus op de arm heeft. Alleen het beeld is al prachtig. Het verhaal erbij is nog mooier. Rembrandt weet de ouderdom en het pasgeboren leven heel mooi samen te laten smelten. Een treffend beeld met prachtig licht.

rembrandt-apostel-bartolomeus

Dat geldt ook voor de ruwe gezichten die Rembrandt gebruikt in zijn schilderijen. Het zijn gewone mensen, uit het dagelijks leven die hij weet te vangen in zijn schilderijen. Zoals De apostel Bartolomeus waarbij het gezicht spreekt alsof het een man is die net in de trein tegenover je zat.

image

De vergelijking van schilderijen is ook geweldig. Net als De Joodse bruid die naast een Familieportret hangt. Niet voor niks, de personages lijken op elkaar. Net als dat de techniek van beide schilderijen sterk overeenkomt. De belichting, grootte en weergave doet eveneens sterk verwant aan. Een unieke kans om ze allebei naast elkaar te zien.

portret-van-jan-six

Bij het schilderij van Jan Six valt weer op hoe effectief Rembrandt zijn klodders verf op het doek verwerkt. De manchet is als je het goed bekijkt een ordinaire verfklodder, maar het is doordacht op het doek gekomen. Daarmee smelt het volmaakt samen met de rest van de compositie.

rembrandt-detail-batseba-die-brief-leest-david

 

Lees de vervolgplog: Schetsen en etsen van de Late Rembrandt

Rembrandt van over de hele wereld

late-rembrandt-lezende-oude-vrouwDe tentoonstelling de Late Rembrandt is ingericht rond verschillende thema’s in de acht zalen met schilderijen, etsen en tekeningen. De schetsen voor de monumentale schilderijen laten iets zien van de werkwijze van de meester. De etsen vormen kunstwerken op zich, te beginnen bij Ecce Homo dat heel gedetailleerd is.

Daar hangen ze: schilderijen van over de hele wereld. New York, Melbourne, Londen, Wenen, Den Haag, Rotterdam, Los Angelos, Washington, Minneapolis, Parijs, Haarlem, Northamptonshire, Boedapest, San Diego, Zürich, Glasgow, Stockholm, Braunschweig, Keulen, Berlijn, Kassel en Cambridge. Een expositie met meesterwerken die vaak niet eerder samen zijn tentoongesteld.

late-rembrandt-badende-vrouw

Voor een paar schilderijen kom ik echt bewust: Batseba met de brief van koning David, het Portret van Jan Six, de Badende vrouw en een aantal beroemde zelfportretten. Rembrandt als de apostel Paulus en de twee tegenhangers die in Londen en Washington hangen.

De expositie besteedt aandacht aan de experimentele stijl waarmee Rembrandt vooral later in zijn leven werkte. Net als de schilderijen die hij in opdracht uitvoerde. Zo weet hij een vrouw met een struisvogelveer prachtig in beeld te brengen. Het schilderij dat in Washington hangt, brengt deze vrouw tot leven. Of het schilderij van Catrina Hooghsaet, waarbij de zakdoek in haar hand heel gedetailleerd is.

detail-rembrandt-zakdoekje

 

Lees de vervolgplog: Verrassingen bij de Late Rembrandt

Late Rembrandt – #plog

image

De nieuwe Rembrandt-expositie in het Rijksmuseum zien we voor het eerst bij het jeugdjournaal. Ik ben net een week eerder in het Rijks geweest met mijn zus. We misten toen inderdaad het Joodse bruidje en nog wat topstukken zoals de Staalmeesters.

De aankondiging van de nieuwe expositie ging helemaal aan ons voorbij. Terwijl we even in de buurt waren van de tijdelijke expositieruimte, maar deze was niet toegankelijk vanwege de op handen zijnde expositie rond het late werk van Rembrandt.

image

Daarom neem ik op de vrije studiedag gelijk na Doris’ voorjaarsvakantie een snipperdag. Zo kunnen we samen naar de Rembrandt-tentoonstelling gaan. Het is nog lang onzeker of het wel gaat lukken, maar we kunnen de maandag toch gaan.

De kaartjes bestellen we via internet. De middag is al uitverkocht maar tussen 9 en 11 uur kunnen we nog terecht. Daarom rijden we om stipt 9 uur met de trein uit Almere op weg naar het Rijksmuseum. Het verkeer werkt goed mee, want om kwart voor tien lopen we al naar binnen. Zonder al te lange rijen bij de garderobe en ingang, lopen we vrijwel meteen door naar de tentoonstelling.

image

Daar begroet Rembrandt ons meteen in de eerste zaal met een flink aantal zelfportretten. De ruwe kwaststreken, bijzondere belichting en dieptewerking van de schilderijen slaan meteen raak. We staan hier oog in oog met de meester.

image

Lees de vervolgblog: Rembrandt van over de hele wereld

 

Frans Hals museum

20141012_163430Alsof het Teylers Museum niet genoeg is, lopen we door Haarlem naar de schilderkunst uit de zeventiende eeuw: het Frans Hals Museum. Het is een mooie wandeling door Haarlem langs de Grote kerk over de Kleine Houtweg, volgens het bordje de mooiste winkelstraat van Nederland. De warme najaarszon doet de rest.

We lopen langs het Historisch museum en stappen aan de andere kant van de straat in bij het museum van de Gouden eeuw. We vallen met de neus in de boter: een dag eerder was de nieuwste tentoonstelling geopend. De tentoonstelling Emoties, geschilderde gevoelens in de Gouden Eeuw.

20141012_155513

Schat aan schilderijen

Een schat aan schilderijen wordt tentoongesteld: niet alleen Frans Hals maar ook Jan Steen, Karel Mander en Maerten van Heemskerck. Schilders met een prachtige techniek, mooi gebruik van kleuren en schitterende expressie op de gezichten van de mensen.

Veel aangrijpende beelden, zoals de verkrachting van de zwarte vrouw, een schilderij van Christiaan Gillisz van Couwenbergh (1607-1667). Het tafereel is uitermate krachtig verbeeld. Je ziet de angst op het gezicht van de zwarte vrouw. Een beeld dat veel vragen oproept. Want waarom heeft de schilder dit geschilderd? De angst in de ogen van de vrouw is zo treffend geschilderd, dat de schilder partij lijkt te kiezen voor deze vrouw.

20141012_160820

 

Jacob van Lambert Jacobsz

Ook het schilderij van Lambert Jacobsz (ca. 1598-1636) waarbij de broers van Jozef hun vader Jacob de bebloede veelkleurige mantel laten zien van hun broer. Ze bedriegen hun vader, het verdriet in het gezicht van Jacob is treffend geschilderd. Het schilderij is speciaal voor deze tentoonstelling overgekomen van het Museum Catherijneconvent in Utrecht.

Naast deze tijdelijke expositie die bijna de helft van het museum inneemt, is er ook de vaste expositie. Daar was het poppenhuis een trekker. Minder mooi dan het Utrechtse poppenhuis, maar mooi genoeg om er wat langer naar te kijken.

20141012_161216

Spreekwoordenschilderij

Net als het spreekwoordenschilderij van Pieter Brueghel de Jonge (1564-1637/38). Het is een schilderij gebaseerd op het schilderij dat Pieters vader, Pieter Brueghel de Oude in 1559 maakte en dat in Berlijn hangt.

De zoon heeft het succesvolle schilderij meerdere keren geschilderd. Het schilderij in het Frans Hals Museum heeft kleine verschillen met het origineel. Het schilderij in Haarlem laat de 80 verbeelde spreekwoorden op een overtuigende manier zien. Het schilderij is in opperbeste staat. Het is vorig jaar gerestaureerd.

20141012_161937

Verzadigd

Aan het einde merk ik dat ik langzaam verzadigd raak. Dat gebeurt mij vrij snel na een bezoek aan een museum met veel schilderijen. Ik laat de meeste schilderijen ook langs mij heen gaan. Ik probeer een paar schilderijen wat beter te bekijken. Gewoon om te voorkomen dat ik door teveel te zien, niks meer zie.

Poepgoed

image

Olifantenpoep

Poep in alle varianten. Dat is het onderwerp van de tentoonstelling Poepgoed. Het is een reizende tentoonstelling voor kinderen die vorige week op de Kemphaan in Almere te zien was. Op de laatste dag zijn we er natuurlijk heen geweest.

image

Welkom bij Poepgoed!

De tentoonstelling geeft een snelle inkijk in de vele gedaantes waarin poep zich openbaart. Daarnaast krijg je een kijkje in de poepcultuur. Hoe heeft de mens door de eeuwen heen gepoept.

Verschillende drollen
We hebben gisteren op de Kemphaan genoten van de verschillende drollen die er zijn. Het verschil tussen de vertering van een planteneter als een zebra of olifant en een omnivoor (vleeseter) als de leeuw.

We kregen alle gelegenheid de drollen van de verschillende dieren te bestuderen. In de hal konden bezoekers zelfs even de drollen zien die de dieren in de Almeerse natuur produceren. Zo stonden we oog in oog met de keutels van uil, bever en hert.

poep-uit-almeerse-natuur

Poep uit Almere

Verschillende geuren
Ook kon je de verschillende geuren ruiken van de drollen. Wat is het verschil in geur tussen mensenpoep en een koeienvlaai. Het verschil was even indringend als smerig. De reconstructie in de geurmachine kwam erg overeen met de ‘echte’ geur.

op-de-poepdoos

Op de poepdoos in het kakhuis

Daarnaast stond er een heel arcenaal aan toiletruimten. Je kon het kakhuis zien, een blik werpen in een Romeinse toiletruimte of een heus damesurinoir bekijken. Het laatste zag er zo echt uit dat er een bordje bij stond dat het niet de bedoeling was hier een boodschap achter te laten.

Terugval
In de Middeleeuwen was het een terugval naar de smerigheid. Alles werd maar op straat gegooid. Mensen moesten zich een weg banen door de drek en smerigheid. In Amsterdam werd tot ver in de 18e eeuw de gracht als open riool gebruikt.

image

Wat hapt die spreeuw uit de koeienvlaai?

De schone toiletten van de Romeinen waren blijkbaar helemaal vergeten. De ruimtes werden als onzedelijk ervaren. Gezellig met z’n allen een drol draaien was er niet meer bij. De smerigheid op straat doet denken aan de hondenpoep die in onze tijd de straat vervuilt. De poepschep en het poepzakje moeten uitkomst bieden.

Leerzaam uitje
Zo gingen we naar huis met een leerzaam uitje op zak. Op de terugweg liepen we ook nog even de koeienstal binnen van de stadsboerderij. Schattige kalfjes waren daar te zien. Net als de reusachtige koeien. En de indringende geur van de koeienvlaai hing hier in lichte variant.