Tonio is gebaseerd op dagboekaantekeningen zoals in Engelenplaque en Hier viel van Gogh flauw staan

Het boek Tonio van A.F.Th van der Heijden lezen voor straf. Ik was een beetje verbaasd toen ik het hoorde vanmorgen in het radiojournaal. Een Belgische rechter heeft een verkeersovertreder veroordeeld tot het lezen van een boek. Het is het boek Tonio van A.F.Th. van der Heijden. De relatie tussen onverantwoord autorijden en het lezen van het boek is het onderwerp van Tonio.

Het boek verhaalt over de dood van Van der Heijdens zoon. Hij verongelukt bij een noodlottig verkeersongeval. Als je het verhaal goed leest, kun je er niet uithalen of de oorzaak ook onverantwoord rijgedrag is. De overtreder zal bij het lezen van het boek beseffen wat de dood van een verkeersslachtoffer doet met de nabestaanden. Dat zal het idee van de rechter zijn. Ik vraag mij af of zo’n link te leggen is.

Ik heb het boek ook gelezen, maar ik denk er bij het autorijden niet aan. Gelukkig, ik zou namelijk geen meter meer durven rijden. Het boek is namelijk een erg indringend verslag van een vader die rouwt om de dood van zijn zoon. Het is een mooi requiem geworden. Eentje dat lang bijblijft. Het grijpt je bij de kladden.

Alleen zul je er in het verkeer niet vaak mee bezig zijn. In mijn ogen heeft het te maken met zelfreflectie. De roekeloze verkeersovertreder zal zo bezig zijn met het onverantwoord rijden dat hij niet merkt dat hij gevaarlijk bezig is. De eventuele gevolgen kan hij helemaal niet overzien. Alleen de mensen buiten de auto zien wat hij doet. Hij zal dat zelf niet of nauwelijks in de gaten hebben.

Dat hij onverantwoord bezig is, zal hij niet beseffen door een boek als Tonio te lezen. Hij zal eerst door moeten hebben welke risico’s hij creëert met zijn rijgedrag. Pas daarna kan hij een beeld krijgen van de mogelijke gevolgen die zijn gedrag kunnen hebben. Er kan een ongeluk ontstaan. Als de persoon die aangereden is, verongelukt, zorg je voor ontroostbaar verdriet bij de familie. Ontroostbaar verdriet zoals de ontroostbare Van der Heijden in Tonio.

Ik vraag mij af of het niet een stap te ver is. Misschien zou hij meer geholpen zijn met een animatie. Voor bitter mensen is het horen dat iemand verongelukt is genoeg om voor het radicaal veranderen van hun rijgedrag. De rest stapt de volgende dag in de auto alsof er niks gebeurd is. Anders zouden veel ongelukken nooit gebeuren of gebeurd zijn. En of Van der Heijden zijn zoon dan nog had. Dat zal je helemaal nooit weten.

Lees mijn verhaal bij Tonio →