image

Paul Theroux heeft in China, per trein een jaar de tijd en wil China doorkruisen, per trein. Omdat hij meer wil zien dan Peking en Kanton – de Chinezen corrigeren hem: Beijing en Guangzhou – krijgt hij gezelschap van een regeringsfunctionaris: meneer Fang. De kleine gezette heer spreekt geen Engels en houdt helemaal niet van het reizen per trein. Hij moet mee ‘omdat ze bang waren dat ik zou rondsnuffelen en later over hen zou klikken.’

Paul Theroux spreekt met meneer Fang af dat hij in een ander coupé zit en loopt niet met hem mee. De regeringsfunctionaris reist met hem mee door Mongolië met de IJzeren haan, naar Lanzhou, Jiayuguan en Urumchi. Dan moet meneer Fang mee afzakken naar Xian en naar de geboorteplaats van Mao, Changsha.

Meneer Fang is aan het eind van zijn geduld. Het reizen per trein breekt hem op. Het bezoek aan Shaoshan herinnert hem teveel aan aan Voorzitter Mao. Hij heeft er genoeg van:

Hij kreunde wanneer we in treinen stapten tegenwoordig, en zijn uitroep: Treinen! op het station van Changsha overtuigde me ervan dat hij op het punt stond het bijltje erbij neer te leggen.
Weer een trein en nog meer Mao: dat was Fangs nachtmerrie. (286)

Het klinkt de sadist Paul Theroux als muziek in de oren. Als hij naar Kanton wil afreizen en daarna naar Peking, kan meneer Fang niet meer bij het horen dat hij deze trein per trein moet maken:

Hij zag er ellendig uit, maar ik voelde heel weinig sympathie voor hem. Hij was erop uitgestuurd om op me te passen en me op de vingers te kijken. Hij was discreet geweest – hij had me niet voor de voeten gelopen; maar wie had gevraagd of hij meekwam? Ik niet. (195)

Het is nog even een kwestie van doorzetten. Meneer Fang gaat mee naar Kanton, maar als ze daar aankomen, kan hij niet meer. Paul Theroux stelt hem voor om het vliegtuig naar Peking te nemen. Alleen. De verleiding is zo groot dat meneer Fang eraan toe geeft. Hij is gebroken van de vele reizen per trein door zijn land.

‘Bye-bye’, zei hij in het Engels, en toen draaide hij zich met een ruk om.

Verder lezen over China, per trein

Dit is de vierde blog van een serie van vijf blogs over het boek China, per trein van Paul Theroux. Lees ook de andere blogs: